Σε κρίσιμη δοκιμασία εισέρχονται οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς η Ελλάδα προετοιμάζεται για την επανέναρξη των ερευνών που αφορούν την πόντιση του υποθαλάσσιου καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου. Η διαδικασία έκδοσης της απαραίτητης NAVTEX έχει ήδη δρομολογηθεί, μετά την επίσημη υποβολή αιτήματος από τη γαλλική εταιρεία Nexans, με τις σχετικές αναγγελίες να αναμένονται εντός του πρώτου δεκαημέρου του Νοεμβρίου.
Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιεύει το protothema.gr, οι έρευνες σχεδιάζεται να συνεχιστούν από το σημείο όπου είχαν διακοπεί, κοντά στο όριο των έξι ναυτικών μιλίων από την Κάσο. Το γαλλικής σημαίας ερευνητικό πλοίο «VB Abeille Marengo», το οποίο πρόκειται να αναλάβει τις εργασίες, παραμένει προς το παρόν στο λιμάνι της Νάπολης, αναμένοντας τις επόμενες κινήσεις.
Σε ετοιμότητα η Αθήνα για τις αντιδράσεις της Άγκυρας
Η ελληνική πλευρά προετοιμάζεται για διαφορετικά ενδεχόμενα τουρκικής αντίδρασης, από την έκδοση ανταγωνιστικής NAVTEX και τις παρεμβάσεις μέσω ασυρμάτου μέχρι την παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή των ερευνών.
Βασική θέση της Αθήνας παραμένει ότι οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν με βάση το διεθνές δίκαιο, χωρίς να απαιτείται η έγκριση της Τουρκίας. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι το αίτημα για την έκδοση της σχετικής NAVTEX θα υποβληθεί αποκλειστικά στις ελληνικές αρχές.
Παράλληλα, η ελληνική κυβέρνηση απορρίπτει το ενδεχόμενο υποβολής αντίστοιχου αιτήματος στην Άγκυρα, καθώς μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από την τουρκική πλευρά ως επιχείρημα για τη διεκδίκηση αρμοδιοτήτων στη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή.
Το προηγούμενο της Κάσου και οι τουρκικές διεκδικήσεις
Η νέα κινητικότητα επαναφέρει στο προσκήνιο όσα είχαν συμβεί τον Ιούλιο του 2024, όταν η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή της Κάσου είχε προκαλέσει ένταση και είχε επηρεάσει τις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση.
Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι τμήματα της περιοχής εμπίπτουν στην τουρκική υφαλοκρηπίδα, επικαλούμενη μεταξύ άλλων το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο απορρίπτει η Αθήνα. Η τουρκική πλευρά επιμένει ότι οι δραστηριότητες που πραγματοποιούνται σε περιοχές τις οποίες θεωρεί ότι υπάγονται στη δικαιοδοσία της πρέπει να προηγούνται συνεννόησης και έγκρισης από τις αρμόδιες τουρκικές αρχές.
Στην αντίπερα όχθη, η Ελλάδα υποστηρίζει ότι η τοποθέτηση υποθαλάσσιων καλωδίων προστατεύεται από το Δίκαιο της Θάλασσας και ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις δεν μπορούν να αποτελέσουν εμπόδιο στην υλοποίηση του έργου.
Ο ρόλος της Γαλλίας και η αμερικανική στήριξη
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συμμετοχή της Γαλλίας, καθώς γαλλικές εταιρείες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην υλοποίηση του Great Sea Interconnector (GSI).
Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, το Παρίσι έχει επιχειρήσει να διαμορφώσει συνθήκες που θα επιτρέψουν την επανεκκίνηση των εργασιών χωρίς νέα ένταση. Ωστόσο, η Nexans έχει διευκρινίσει επισήμως ότι δεν έχει πραγματοποιήσει ούτε σχεδιάζει επαφές με τις τουρκικές αρχές σχετικά με τις επικείμενες έρευνες.
Στην εξίσωση προστίθεται και ο αμερικανικός παράγοντας, μετά τη στήριξη που εξέφρασε ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο στο ενεργειακό έργο κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα. Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει την ηλεκτρική διασύνδεση ως έργο με ευρύτερη σημασία για την ενεργειακή ασφάλεια και τη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού στην περιοχή.
Κρίσιμο το πρώτο δεκαήμερο του Νοεμβρίου
Το επόμενο διάστημα θεωρείται καθοριστικό, καθώς η έκδοση της ελληνικής NAVTEX θα αποσαφηνίσει τη θαλάσσια περιοχή και το χρονοδιάγραμμα των ερευνών.
Ένα από τα σενάρια που εξετάζονται είναι η Τουρκία να προχωρήσει στην έκδοση δικής της NAVTEX, επαναλαμβάνοντας τις διεκδικήσεις της. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Αθήνα αναμένεται να απαντήσει με αντι-NAVTEX, απορρίπτοντας την τουρκική αναγγελία.
Η επανέναρξη των ερευνών αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για την ελληνική κυβέρνηση, η οποία έχει διαβεβαιώσει ότι το έργο θα προχωρήσει χωρίς παραχωρήσεις σε ζητήματα κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η έκδοση των αναγγελιών και η επιστροφή του ερευνητικού πλοίου στην περιοχή της Κάσου θα αποτελέσουν τις επόμενες κρίσιμες εξελίξεις, από τις οποίες θα φανεί εάν οι εργασίες μπορούν να συνεχιστούν χωρίς νέα ελληνοτουρκική αντιπαράθεση.
