Η ιδέας πως η γλώσσα μας κρύβει στοιχεία για την ευημερία μας έχει τις ρίζες της χιλιετίες πίσω σε διάφορες ηπείρους, εξηγεί ο Yanfang Ren, καθηγητής στο Ινστιτούτο Στοματικής Υγείας του Πανεπιστημίου του Ρότσεστερ. Στην παραδοσιακή κινεζική ιατρική, για παράδειγμα, διαφορετικά τμήματα της γλώσσας συνδέονται με διαφορετικά όργανα.
Το σχήμα, το χρώμα και η υφή της γλώσσας ενός ατόμου μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την υγεία του, λέει ο Ren. «Η γλώσσα είναι πολύ σημαντική για πολλές από τις ζωτικές μας λειτουργίες» εξηγεί. Μας βοηθά να καταπίνουμε, να αναπνέουμε, να μιλάμε και να κάνουμε αστείες πόζες στις φωτογραφίες.
Μπορεί όμως η γλώσσα ενός ατόμου να μεταφέρει πραγματικά την κατάσταση της υγείας του;
Πώς μοιάζει μια υγιής γλώσσα;
Οι γλώσσες είναι σαν τις νιφάδες του χιονιού: υγρές. Επίσης, ποτέ δεν υπάρχουν δύο ίδιες. «Δεν υπάρχει μια ενιαία εμφάνιση στη γλώσσα», λέει ο Dr Frank Scannapieco, διακεκριμένος καθηγητής στοματικής βιολογίας στο Suny.
Σε γενικές γραμμές, το χρώμα μιας γλώσσας θα κυμαίνεται κάπου μεταξύ ενός απαλού ροζ και ενός σκούρου κόκκινου, με ένα λεπτό, λευκό στρώμα κερατίνης στην κορυφή. Τα μικρά εξογκώματα στην επιφάνεια ονομάζονται θηλές, οι οποίες περιέχουν, μεταξύ άλλων, τους γευστικούς κάλυκες του ατόμου.
Για να πάρετε μια ιδέα για το ποια είναι η υγιής βασική γραμμή της γλώσσας σας, ο Scannapieco συνιστά να κοιτάζετε τη γλώσσα σας στον καθρέφτη κάθε τόσο για να «έχετε μια αίσθηση για το πώς μοιάζει κανονικά». Στη συνέχεια, αν παρατηρήσετε σημαντικές αλλαγές, συμβουλευτείτε έναν οδοντίατρο ή γιατρό.
Τι μαρτυρά η γλώσσα για την υγεία του ατόμου;
«Η εμφάνιση της γλώσσας μπορεί να μας πει πολλά για την υγεία μας», λέει η Jiwon Lim, κλινικός ιατρός και νοσοκομειακός οδοντίατρος στο Κλινικό Κέντρο των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας. «Μπορεί να μας πει πότε το σώμα μας δεν λειτουργεί όπως πρέπει».
Δεν είναι όλες πάντως οι αλλαγές ανησυχητικές. Η εμφάνιση της γλώσσας αλλάζει από μέρα σε μέρα ανάλογα με το τι τρώτε και πίνετε. Κάποιο μπλε ρόφημα θα αφήσει ένα χαρακτηριστικό έντονο μπλε υπόλειμμα στη γλώσσα, για παράδειγμα, κι αυτό δεν είναι λόγος ανησυχίας. Ο καφές, το τσάι και ορισμένες τροφές όπως τα μούρα, τα παντζάρια, τα γλυκά και το κάρυ μπορούν επίσης να αποχρωματίσουν τη γλώσσα, αλλά μόνο προσωρινά.
Ο αποχρωματισμός μπορεί επίσης να είναι αποτέλεσμα ορισμένων φαρμάκων, εξηγεί ο Scannapieco. «Μια μαύρη γλώσσα ή μια μπλε, πράγματα όπως τα αντιβιοτικά θα μπορούσαν να το προκαλέσουν αυτό», λέει. Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας για να δείτε αν αυτά είναι πιθανές παρενέργειες των φαρμάκων που ενδεχομένως παίρνετε.
Αλλά ορισμένες αλλαγές μπορεί να υποδηλώνουν πιο σοβαρές ανησυχίες για την υγεία. Κάποιες είναι ακίνδυνες ή θα υποχωρήσουν από μόνες τους, και κάποιες μπορεί να χρειαστεί να αντιμετωπιστούν από οδοντίατρο ή γιατρό.
Σύμφωνα με τον Ren, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν επισκέπτονται τον οδοντίατρό τους αρκετά και, ως εκ τούτου, δεν έχουν έναν επαγγελματία ιατρό που να αξιολογεί την κατάσταση της γλώσσας και του στόματός τους. «Σε αυτή τη χώρα, μόνο περίπου το 40% του πληθυσμού επισκέπτεται τακτικά οδοντίατρο», λέει. «Αυτό είναι ένα πρόβλημα».
Κοινές αλλαγές στη γλώσσα που πρέπει να προσέξετε
Έντονο κόκκινο χρώμα: Μια έντονα κόκκινη γλώσσα, που μερικές φορές είναι γνωστή ως «γλώσσα φράουλα», αν συνοδεύεται από ανώμαλη υφή, θα μπορούσε να σηματοδοτεί διάφορες καταστάσεις, όπως αλλεργίες, νόσο Kawasaki, σύνδρομο τοξικού σοκ, οστρακιά και ανεπάρκεια βιταμίνης Β12.
Λευκές κηλίδες: Ανάλογα με την υφή τους, τα λευκά μπαλώματα στη γλώσσα θα μπορούσαν να σηματοδοτήσουν διάφορες καταστάσεις. Τα γαλακτώδη λευκά μπαλώματα που αισθάνονται επώδυνα στο βούρτσισμα ή στο ξύσιμο θα μπορούσαν να είναι σημάδι μόλυνσης λέει ο Scannapieco. Πρόκειται για ένα είδος μόλυνσης από ζυμομύκητες που είναι πιο συχνή σε μωρά, βρέφη, άτομα άνω των 65 ετών και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, ενώ αντιμετωπίζεται με αντιμυκητιασικά φάρμακα. Εάν οι λευκές κηλίδες είναι παχιές και δεν μπορούν να αφαιρεθούν, μπορεί να είναι σημάδι λευκοπλακίας, η οποία μερικές φορές θεωρείται προκαρκινική κατάσταση, λέει ο Ren.
Κιτρινωπό χρώμα: «Αν κάποιος συσσωρεύει κιτρινοπράσινα υπολείμματα στη γλώσσα του, αυτό θα μπορούσε να υποδηλώνει κακή στοματική υγιεινή», αναφέρει η Lim. Αυτό το χρώμα των υπολειμμάτων τείνει επίσης να συσσωρεύεται περισσότερο σε ασθενείς που καπνίζουν, προσθέτει.
Κόκκινα μπαλώματα με ανάγλυφο, λευκό περίγραμμα: Αυτό είναι γνωστό ως «γεωγραφική γλώσσα», επειδή αυτές οι κηλίδες τείνουν να μετακινούνται, εμφανιζόμενες σε διαφορετικές περιοχές από τη μια μέρα στην άλλη.
Είναι συχνό φαινόμενο – ο Ren εκτιμά ότι περίπου το 30% του πληθυσμού θα το εμφανίσει κάποια στιγμή. Είναι επίσης ανώδυνη, καλοήθης και ανίατη. «Δεν γνωρίζουμε τι προκαλεί τη γεωγραφική γλώσσα», προσθέτει η Lim. Λέει ότι κάποια βιβλιογραφία υποδεικνύει ότι πρόκειται για αυτοάνοση πάθηση, και για ορισμένους από τους ασθενείς της, φαίνεται να σχετίζεται με υψηλότερα επίπεδα στρες.
Μικρές πληγές: Οι μικρές πληγές στη γλώσσα ή στους μαλακούς ιστούς του στόματος είναι πιθανώς πληγές από καρκίνο. Αυτά μπορεί να προκληθούν από τραυματισμούς στο στόμα (δαγκώνοντας τη γλώσσα σας, για παράδειγμα, ή ερεθισμό από σιδεράκια), στρες, ορμονικές αλλαγές και ορισμένες αλλεργίες και ευαισθησίες σε τρόφιμα, σύμφωνα με τη Mayo Clinic. Μπορεί επίσης να αποτελούν ένδειξη ορισμένων αυτοάνοσων παθήσεων όπως η νόσος του Crohn ή η κοιλιοκάκη.
Μαύρο χρώμα: Οι γλώσσες μπορεί να φαίνονται μαύρες ή σκούρες καφέ αν οι θηλές δεν αποβάλλονται τακτικά και μεγαλώνουν περισσότερο από το συνηθισμένο, επιτρέποντάς τους να παγιδεύουν βακτήρια και υπολείμματα στο στόμα. Αυτό μπορεί να προκαλέσει μια κατάσταση που ονομάζεται «μαύρη τριχωτή γλώσσα».
Παρατηρείται συχνότερα σε ασθενείς που είναι ανοσοκατεσταλμένοι, εξηγεί η Lim. Σε ασθενείς με HIV των οποίων τα λευκά αιμοσφαίρια CD4 είναι χαμηλά, για παράδειγμα, το σώμα τους μπορεί να μην είναι σε θέση να καταπολεμήσει τα καθημερινά βακτήρια ή τους μύκητες που στη συνέχεια συσσωρεύονται στο στόμα.
Πώς διατηρούμε μία υγιή γλώσσα
«Η γλώσσα, δυστυχώς, είναι κάτι που συχνά αγνοούμε», σημειώνει ο Scannapieco. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να κάνετε πολλά για να τη διατηρήσετε καθαρή. Η διατήρηση καλής στοματικής υγιεινής συνολικά είναι συνήθως αρκετή, λέει η Lim. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ακολουθείτε τη σύσταση της Αμερικανικής Οδοντιατρικής Ένωσης να βουρτσίζετε τα δόντια σας με φθοριούχο οδοντόκρεμα για δύο λεπτά, δύο φορές την ημέρα.
Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα scraper. «Αν ξύνετε τη γλώσσα σας με πολλή δύναμη, μπορεί να φαίνεται φλογερά κόκκινη ή λευκή, επειδή οι θηλές στη γλώσσα μας έχουν μεγεθυνθεί», εξηγεί. Αν επιλέξετε να χρησιμοποιήσετε μία ξύστρα γλώσσας, φροντίστε να διαβάσετε τις οδηγίες και μην ασκείτε υπερβολική πίεση.
Αυτός είναι ένας τρόπος για να πάρετε τον έλεγχο της ζωής σας – ή τουλάχιστον του στόματός σας.
