Μια μπαταρία 2.000 ετών ή απλώς ένα ασυνήθιστο τελετουργικό σκεύος; Το ερώτημα αυτό απασχολεί ερευνητές εδώ και δεκαετίες, γύρω από ένα μυστηριώδες εύρημα που ήρθε στο φως στο Ιράκ πριν από σχεδόν έναν αιώνα. Το αντικείμενο, γνωστό ως «μπαταρία της Βαγδάτης», εκτιμάται ότι αποτελούνταν από ένα πήλινο δοχείο με ένα χάλκινο αγγείο στο εσωτερικό του, στο κέντρο του οποίου ήταν τοποθετημένη μια σιδερένια ράβδος.
Αυτή η διάταξη, είτε από σύμπτωση είτε από πρόθεση, θα μπορούσε- σύμφωνα με ορισμένους αρχαιολόγους- να λειτουργεί ως ένα πρωτόγονο γαλβανικό στοιχείο, δηλαδή μια στοιχειώδης συσκευή αποθήκευσης ενέργειας, αντίστοιχη με εκείνη που ανέπτυξε στον δυτικό κόσμο ο Αλεσάντρο Βόλτα, από τον οποίο πήρε το όνομά του και το «βολτ».
Οι ισχυρισμοί αυτοί είναι δύσκολο να επιβεβαιωθούν, όχι μόνο επειδή το πρωτότυπο αντικείμενο χάθηκε μετά την εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ το 2003, αλλά και επειδή οι αρχαιολόγοι αναγκάστηκαν να βασιστούν σε ιστορικά αρχεία για να ανασυνθέσουν το παράξενο αγγείο και να διερευνήσουν την προέλευσή του. Τώρα, μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό ChemistryWorld, υποστηρίζει ότι η μπαταρία της Βαγδάτης όχι μόνο ήταν μπαταρία, αλλά μπορούσε να αποδώσει πολύ περισσότερη ενέργεια απ’ ό,τι θεωρούνταν μέχρι σήμερα.
«Αν αυτό το αντικείμενο ήταν πράγματι μια μπαταρία- και φυσικά μπορεί να κάνω λάθος- τότε το πείραμά μου δείχνει τον πιο αποτελεσματικό και πρακτικό τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να έχει χρησιμοποιηθεί», δήλωσε ο συγγραφέας της μελέτης Αλεξάντερ Μπέιζες.
Οι σκεπτικιστές υποστηρίζουν ότι, στην υποτιθέμενη διάταξή του, το αντικείμενο θα παρήγαγε τόσο μικρή ποσότητα ενέργειας ώστε μάλλον δεν είχε κατασκευαστεί σκόπιμα ως μπαταρία. Η ανακατασκευή του Μπέιζες, ωστόσο, καταλήγει σε διαφορετικό συμπέρασμα. Τα πειράματά του έδειξαν ότι το πορώδες εξωτερικό του πήλινου αγγείου λειτουργούσε ως διαχωριστικό μεταξύ ενός ηλεκτρολύτη, πιθανώς αλυσίβας, και του αέρα, ο οποίος ερχόταν σε επαφή με το χάλκινο δοχείο για να δημιουργήσει ένα εξωτερικό κύτταρο. Εν τω μεταξύ, η σιδερένια ράβδος μέσα στο χάλκινο δοχείο λειτουργούσε ως εσωτερικό κύτταρο, δημιουργώντας μια ηλεκτρική σειρά που θα μπορούσε να παράγει 1,4 βολτ- τάση αντίστοιχη με εκείνη μιας σύγχρονης μπαταρίας ΑΑ.
Ωστόσο, ο Μπέιζες απορρίπτει την άποψη ορισμένων αρχαιολόγων ότι το χάλκινο αγγείο χρησιμοποιούνταν για την επιμετάλλωση κοσμημάτων. Αντίθετα, υποστηρίζει ότι η «μπαταρία της Βαγδάτης» μπορεί να χρησιμοποιούνταν για να «διαβρώσει τελετουργικά» τις προσευχές που ήταν γραμμένες σε χαρτί, καθώς η διαβρώση θα θεωρούνταν «οπτική απόδειξη μιας ενεργητικής επιρροής που είχε περάσει μέσα από την προσευχή τους», έγραψε ο ερευνητής στη μελέτη του.
Ή ίσως να μην επρόκειτο για μπαταρία, αντιτείνει ο αρχαιολόγος του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνιας Γουίλιαμ Χάφορντ, ο οποίος έχει μελετήσει εκτενώς το αντικείμενο. Ο επιστήμονας υποστηρίζει ότι η υπόθεση ότι το αντικείμενο ήταν μπαταρία δεν είναι πειστική και ότι παρόμοια ευρήματα στην περιοχή- συμπεριλαμβανομένου ενός πήλινου αγγείου με 10 χάλκινα σκεύη- υποδηλώνουν αντίθετα ότι ήταν μια υποτιθέμενη μαγική συσκευή που κάποτε περιείχε προσευχές ή κατάρες γραμμένες σε χαρτί.
«Έριχνες την προσευχή μέσα από το στόμιο του αγγείου, το σφράγιζες με πίσσα και μετά το έθαβες με ένα τελετουργικό. Συνήθως τα έθαβαν στο έδαφος, επειδή τα έδιναν στις χθόνιες θεότητες» εξήγησε ο Χάφορντ.
Πηγή: Futurism, Chemistry World
