Ένας σοβαρός τραυματισμός ή ένα πρόβλημα υγείας μπορεί να ανατρέψει την καθημερινότητα ενός ανθρώπου, να κλονίσει την αυτοπεποίθησή του και να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τον εαυτό του.
Οι αθλητές υψηλού επιπέδου γνωρίζουν καλά αυτή τη δοκιμασία. Ένας τραυματισμός μπορεί να τους κρατήσει μακριά από το άθλημά τους για μεγάλο χρονικό διάστημα, να τους υποχρεώσει να περάσουν από απαιτητική φυσικοθεραπεία και να δημιουργήσει αβεβαιότητα σχετικά με το εάν θα μπορέσουν ποτέ να επιστρέψουν στις διοργανώσεις.
Η διαδικασία της σωματικής, ψυχικής και συναισθηματικής αποκατάστασης των αθλητών προσφέρει, σύμφωνα με ειδικούς, πολύτιμα μαθήματα όχι μόνο για τον αθλητισμό, αλλά και για ανθρώπους που ζουν με χρόνιο πόνο, αναρρώνουν από μια επέμβαση ή προσπαθούν να ξεπεράσουν κάποια σημαντική ανατροπή στη ζωή τους.
Καθώς η πρόοδος σπανίως ακολουθεί μια ευθεία πορεία, η υπομονή και η προσαρμογή των προσδοκιών μπορεί να είναι εξίσου σημαντικές με την επιμονή, τη συνέπεια και το κίνητρο.
«Ο αθλητισμός ανέκαθεν αντανακλούσε την ίδια τη ζωή», αναφέρει ο Ρος Φλάουερς, ψυχολόγος αθλητικής απόδοσης στο Λος Άντζελες. «Θα συναντήσεις δυσκολίες, εμπόδια και τραυματισμούς. Πρέπει να βρεις τον τρόπο να τα αντιμετωπίσεις και να τα ξεπεράσεις».
Να αναγνωρίζουμε τα όρια του σώματος
Οι φίλαθλοι έχουν συνηθίσει να βλέπουν αθλητές να αγωνίζονται στους Ολυμπιακούς Αγώνες, στο Παγκόσμιο Κύπελλο και σε άλλες μεγάλες διοργανώσεις, ακόμη και με κατάγματα, ρήξεις συνδέσμων ή εξαρθρώσεις.
Ιστορίες επιστροφής, όπως εκείνη της Αμερικανίδας σκιέρ Λίντσεϊ Βον έπειτα από πολλαπλούς τραυματισμούς, αποτελούν διαχρονικό κομμάτι του αθλητισμού. Ωστόσο, ακόμη και οι πιο έμπειροι αθλητές χρειάζεται να γνωρίζουν πότε πρέπει να ακούσουν το σώμα τους.
Η ενόχληση είναι αναμενόμενη κατά τη διάρκεια μιας έντονης προπόνησης, ενώ η αντοχή στον πόνο μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική σε έναν αγώνα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε πόνος πρέπει να αγνοείται.
«Χρειάζεται να κατανοήσει κανείς τον πόνο και να διακρίνει πότε μπορεί να συνεχίσει και πότε πρέπει να υποχωρήσει, ώστε ο πόνος να μην εξελιχθεί σε μόνιμο πρόβλημα», εξηγεί ο Φλάουερς.
Η 28χρονη Λιβ Πάξτον το έμαθε μέσα από τη δική της εμπειρία. Ως αθλήτρια δρόμων αντοχής στα πανεπιστήμια Γουίνθροπ και Γουίλιαμ και Μαίρη, αντιμετώπισε περιοστίτιδα, μυϊκούς τραυματισμούς στον τετρακέφαλο και μερική ρήξη αχίλλειου τένοντα.
Συνέχιζε να πιέζει τον εαυτό της μέχρι που το σώμα της την ανάγκασε να σταματήσει. Μετά την επέμβαση στον αχίλλειο τένοντα και την αποκατάστασή της, λέει ότι πλέον καταλαβαίνει καλύτερα πότε πρέπει να επιβραδύνει.
«Τώρα ακούω πολύ περισσότερο το σώμα μου», αναφέρει, προσθέτοντας ότι δίνει προτεραιότητα στη σωστή διατροφή και στον ύπνο. «Στο πανεπιστήμιο δεν το σκεφτόμουν. Πίστευα απλώς ότι ήμουν άτρωτη».
Όταν ο πόνος επιβάλλει μια αναγκαστική παύση
Ένας τραυματισμός μπορεί να συμβεί ξαφνικά ή να εξελιχθεί σταδιακά από μια μικρή, διαχειρίσιμη ενόχληση σε μια κατάσταση που περιορίζει σοβαρά την καθημερινή ζωή.
Είτε πρόκειται για έναν ποδοσφαιριστή που τραυματίζεται σε μια σύγκρουση είτε για έναν εργαζόμενο που, ύστερα από μήνες πόνου στη μέση, δυσκολεύεται να σταθεί όρθιος, το αποτέλεσμα είναι παρόμοιο: μια αναγκαστική διακοπή και η ανάγκη να μάθει να θεραπεύεται, όταν η συνέχιση παρά τον πόνο δεν αποτελεί πλέον επιλογή.
«Το να γνωρίσουμε τα όριά μας είναι μια διαδικασία δοκιμών», επισημαίνει η Λίζα Μίλερ, καθηγήτρια επιστημών υγείας και αθλητισμού στο American Public University System.
Όπως λέει, αρκετοί αθλητές εξακολουθούν να δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν τα όριά τους. Τα τελευταία χρόνια, όμως, περισσότεροι μιλούν ανοιχτά για την εξουθένωση, την ανάγκη να κάνουν ένα διάλειμμα και την ψυχολογική πλευρά του πρωταθλητισμού.
Μέρος αυτής της διαδικασίας είναι η ειλικρινής αξιολόγηση του κατά πόσο ένας τραυματισμός επηρεάζει την καθημερινότητα και τη μακροπρόθεσμη ευεξία. Πολλοί αθλητές επιστρέφουν στη δράση πιστεύοντας ότι είναι έτοιμοι να αποδώσουν στο υψηλότερο επίπεδο, όμως αυτό δεν είναι πάντα εφικτό.
Η σπουδαία τενίστρια Σερένα Γουίλιαμς, για παράδειγμα, αναγκάστηκε πρόσφατα να αποσυρθεί από αγώνα διπλού λόγω τραυματισμού στο γόνατο.
Χρόνος για αποδοχή και πένθος
Ακόμη και όταν τα οστά επουλώνονται και οι επεμβάσεις έχουν επιτυχία, η αποκατάσταση μπορεί να απαιτεί την αποδοχή όσων άλλαξαν εξαιτίας του τραυματισμού.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι άνθρωποι πρέπει να επιτρέπουν στον εαυτό τους να θρηνήσει για όσα έχασαν.
Ο πρώην παίκτης των Μπάλτιμορ Ρέιβενς Κάιλ Άρινγκτον, ο οποίος σήμερα δραστηριοποιείται κοινωνικά στο Μέριλαντ, πέρασε σχεδόν δύο δεκαετίες έχοντας κάθε ώρα της ημέρας του οργανωμένη γύρω από το αμερικανικό ποδόσφαιρο.
Έπειτα από μια σοβαρή διάσειση που έβαλε τέλος στην καριέρα του, αυτή η αυστηρή δομή εξαφανίστηκε σχεδόν από τη μια στιγμή στην άλλη.
«Για σχεδόν 20 χρόνια γνώριζα ακριβώς πώς θα ήταν κάθε χρονιά», αναφέρει ο Άρινγκτον, ο οποίος είχε κατακτήσει το Super Bowl με τους Νιου Ίνγκλαντ Πάτριοτς. «Το να σου αφαιρούνται όλα αυτά μέσα σε μια στιγμή προκαλεί τεράστια αναστάτωση».
Η θλίψη και η κατάθλιψη είναι συχνές μετά από τραυματισμούς που βάζουν τέλος σε μια αγωνιστική περίοδο ή ακόμη και σε μια ολόκληρη καριέρα.
Ένας άνθρωπος μπορεί να θρηνεί για φιλίες που χάθηκαν, ευκαιρίες που δεν αξιοποιήθηκαν, στόχους που δεν επιτεύχθηκαν ή για την απώλεια του σκοπού που έδινε νόημα στην καθημερινότητά του. Ο συναισθηματικός πόνος γίνεται ακόμη πιο έντονος όταν η ταυτότητά του ήταν άμεσα συνδεδεμένη με τις αθλητικές ή επαγγελματικές του επιδόσεις.
Ο 39χρονος Άρινγκτον παραδέχεται ότι μετά την αποχώρησή του από τον αθλητισμό πέρασε μια ιδιαίτερα σκοτεινή περίοδο. Η οικογένεια και οι φίλοι του τον βοήθησαν να αντιμετωπίσει τη μετάβαση και να αφοσιωθεί στη σωματική, ψυχική και πνευματική του αποκατάσταση.
Σήμερα διοχετεύει την ενέργειά του στο Ίδρυμα E.V.O.L.V.E., το οποίο ίδρυσε για να καθοδηγεί και να υποστηρίζει νέους ανθρώπους.
Η σημασία ενός ισχυρού υποστηρικτικού περιβάλλοντος
Ένα δίκτυο υποστήριξης μπορεί να βοηθήσει έναν άνθρωπο να παραμείνει προσγειωμένος όταν καλείται να λάβει σημαντικές αποφάσεις για την υγεία, την καριέρα και το μέλλον του.
«Είναι εξαιρετικά σημαντικό να έχεις μια ομάδα ανθρώπων γύρω σου, ώστε να λαμβάνεις σωστές και αντικειμενικές συμβουλές», εξηγεί ο Ρος Φλάουερς.
Η υποστήριξη, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν πρέπει να περιορίζεται στην επιστροφή στον αθλητισμό και στη βελτίωση της απόδοσης, αλλά να αφορά συνολικά τη ζωή του αθλητή ή του ασθενούς.
Να μη στοχεύουμε μόνο στην επιστροφή στο παρελθόν
Οι αθλητικοί ψυχολόγοι επισημαίνουν ότι η αποκατάσταση συχνά περνά σε ένα νέο στάδιο όταν ο άνθρωπος σταματά να προσπαθεί να ξαναγίνει ακριβώς αυτός που ήταν πριν από τον τραυματισμό και αρχίζει να δημιουργεί ένα διαφορετικό μέλλον.
Η Αμερικανίδα αθλήτρια του ελεύθερου σκι Τζέιμι ΜοΚρέιζι έγινε το 2013 η πρώτη γυναίκα που εκτέλεσε διπλό ανάποδο άλμα σε αγώνα slopestyle των Χειμερινών X Games.
Σε ηλικία 22 ετών, όμως, υπέστη σοβαρή κρανιοεγκεφαλική κάκωση και έπεσε σε κώμα. Για εκείνη, η αποκατάσταση σήμαινε ότι έπρεπε να εγκαταλείψει την ιδέα της επιστροφής στον πρωταθλητισμό και να αποδεχτεί μια νέα πραγματικότητα.
«Κατάλαβα ότι δεν ήθελα να αγωνίζομαι, εάν δεν μπορούσα να βρίσκομαι στο επίπεδο στο οποίο βρισκόμουν προηγουμένως», αναφέρει η 33χρονη, η οποία σήμερα εργάζεται ως ομιλήτρια παρακίνησης και ζει στο Σολτ Λέικ Σίτι.
Παρότι απομακρύνθηκε από τον ανταγωνιστικό αθλητισμό, συνέχισε να αναζητά την ένταση και τον ενθουσιασμό που ένιωθε στις διοργανώσεις. Η παρουσία της στη σκηνή και οι δημόσιες ομιλίες τής προσφέρουν ένα μέρος της αδρεναλίνης που βίωνε ως αθλήτρια.
«Παίρνω μερικές βαθιές ανάσες και μετά βγαίνω στη σκηνή», λέει. «Είναι ό,τι πιο κοντινό έχω βρει σε εκείνη την εμπειρία».
Νέοι στόχοι και νέα ταυτότητα
Η πρώην επαγγελματίας πυγμάχος Πατρίσια Αλσιβάρ αναγκάστηκε επίσης να επανεξετάσει τη ζωή της έπειτα από πολλούς τραυματισμούς, μεταξύ των οποίων υπερέκταση αγκώνα, κατάγματα στα δάχτυλα των ποδιών και πολλαπλά τραύματα πάνω από το μάτι.
Σήμερα, στα 46 της χρόνια, τρέχει σε μαραθωνίους και ασχολείται με την ορειβασία. Παρά τη σωματική καταπόνηση που της προκάλεσε η πυγμαχία, δηλώνει ότι δεν μετανιώνει για την εμπειρία.
«Δεν θα μετανιώσω ποτέ για την πυγμαχία, επειδή μου έμαθε ότι είμαι μαχήτρια μέσα και έξω από το ρινγκ», λέει.
Όταν η επιστροφή στην προηγούμενη ζωή δεν είναι δυνατή, οι ειδικοί προτείνουν την αναζήτηση νέων στόχων και πηγών νοήματος, που μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για μια νέα ταυτότητα.
«Υπάρχει η ελπίδα ότι κάτι άλλο μπορεί να αντικαταστήσει αυτό που χάθηκε», αναφέρει η Λίζα Μίλερ. «Όταν βρίσκουμε καθημερινά νέους λόγους για να ελπίζουμε, μπορούμε να ανακαλύψουμε και νέες πηγές ευτυχίας».
Πηγή: Associated Press
