Οι ΗΠΑ και το Ιράν ανακοίνωσαν ότι κατέληξαν σε συμφωνία με στόχο τον τερματισμό των εχθροπραξιών, η οποία θα τεθεί σε ισχύ την Παρασκευή (19/06).
Το πλήρες κείμενο δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, ενώ η επίσημη τελετή υπογραφής έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στη Γενεύη της Ελβετίας.
Πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν
Παρά την ανακοίνωση της συμφωνίας, ο Ντόναλντ Τραμπ κατέστησε σαφές ότι το ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος δεν έχει κλείσει.
Όπως ανέφερε, εάν η Τεχεράνη δεν καταλήξει τις επόμενες εβδομάδες σε μια συμφωνία που θα θεωρηθεί επαρκής από την Ουάσιγκτον, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εξετάσουν νέα μέτρα πίεσης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα ενδεχόμενα που παραμένουν στο τραπέζι είναι είτε η επανέναρξη στρατιωτικών επιθέσεων είτε η ανάληψη ευρύτερου ρόλου ασφαλείας στην περιοχή.
Ο Τραμπ δήλωσε χαρακτηριστικά ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να γίνουν «ο εγγυητής της Μέσης Ανατολής» με αντάλλαγμα το 20% των εσόδων της περιοχής, εάν δεν υπάρξει ικανοποιητική εξέλιξη στις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ναυτικός αποκλεισμός
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ αίρουν τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών και ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν εκ νέου μετά την υπογραφή της συμφωνίας την Παρασκευή. Σημείωσε, επίσης ότι η συμφωνία θα διασφαλίσει ότι τα Στενά του Ορμούζ θα είναι «μόνιμα ελεύθερα από διόδια».
Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, ο αμερικανικός στρατός έλαβε εντολή να άρει τον αμερικανικό αποκλεισμό στο Ορμούζ την Παρασκευή, εν αναμονή της υπογραφής της συμφωνίας με το Ιράν.
Ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος ανακοίνωσε αρχικά την Κυριακή ότι, μετά από συμφωνία με την Τεχεράνη, εξουσιοδοτούσε «την άμεση άρση του ναυτικού αποκλεισμού των Ηνωμένων Πολιτειών» από τα λιμάνια του Ιράν. Αργότερα την Κυριακή δήλωσε: «Με το άνοιγμα των Στενών μετά την υπογραφή της Συμφωνίας την Παρασκευή, για σκοπούς απομάκρυνσης των ναρκών, το πετρέλαιο θα ρέει και πάλι και από τις δύο πλευρές για την Περιοχή και τον Κόσμο!»
Ο Τραμπ διέταξε τον αποκλεισμό στα μέσα Απριλίου, περίπου έξι εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου. Ο Αμερικανός αξιωματούχος σημείωσε ότι αυτή είναι η τρέχουσα κατάσταση και ότι τα πράγματα ενδέχεται να αλλάξουν από τώρα μέχρι την Παρασκευή.
Στενά του Ορμούζ
Παράλληλα, δήλωσε την Κυριακή ότι η συμφωνία που συνήψε με το Ιράν θα εξασφαλίσει τελικά ότι τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνει «μόνιμα χωρίς διόδια».
Ο Τραμπ ανέφερε την επαναλειτουργία της ζωτικής αυτής ναυτιλιακής οδού ως βασικό επίτευγμα της συμφωνίας, σε τηλεφωνική συνέντευξη που παραχώρησε στην εφημερίδα «The New York Times». Το Ιράν, ωστόσο, δεν είχε επιβάλει διόδια πριν από τη σύγκρουση, πράγμα που σημαίνει ότι η συμφωνία θα επαναφέρει σε μεγάλο βαθμό τις συνθήκες που ίσχυαν πριν από τον πόλεμο.
Ο πρόεδρος δήλωσε ότι εάν το Ιράν δεν καταλήξει σε μια ικανοποιητική συμφωνία σχετικά με το μέλλον του πυρηνικού του προγράμματος τις επόμενες εβδομάδες, θα ξαναρχίσει τις στρατιωτικές επιθέσεις ή θα καταστήσει τις ΗΠΑ «φύλακα της Μέσης Ανατολής» σε αντάλλαγμα για το 20% των εσόδων της περιοχής.
Αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων
Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν δήλωσε την Κυριακή ότι οι διαπραγματεύσεις διάρκειας 60 ημερών μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον, μετά την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης την Παρασκευή, θα εξαρτηθούν από την τήρηση τριών δεσμεύσεων εκ μέρους των ΗΠΑ, ιδίως την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από τα δεσμευμένα ιρανικά κεφάλαια.
Οι δεσμεύσεις αυτές περιλαμβάνουν «την άρση και τον τερματισμό του ναυτικού αποκλεισμού», «τον τερματισμό της κατάστασης πολέμου και των στρατιωτικών επιχειρήσεων» και «την αποδέσμευση των δεσμευμένων κεφαλαίων του Ιράν», δήλωσε ο Καζέμ Γκαριμπαμπάντι, σύμφωνα με δηλώσεις που μεταδόθηκαν από τα επίσημα μέσα ενημέρωσης του Ιράν.
«Η έναρξη των 60ήμερων διαπραγματεύσεων εξαρτάται από την εφαρμογή των δεσμεύσεων των ΗΠΑ», δήλωσε ο Γκαριμπαμπάντι, προσθέτοντας ότι μόλις το Ιράν επαληθεύσει αυτά τα μέτρα —ιδίως τις οικονομικές δεσμεύσεις— θα ξεκινήσουν αμέσως οι διαπραγματεύσεις της τεχνικής ομάδας εργασίας.
Πρόσθεσε ότι ορισμένες ρυθμίσεις συζητήθηκαν «χθες το βράδυ», αλλά ότι περαιτέρω συνομιλίες στην Ελβετία μετά την επίσημη υπογραφή του Μνημονίου Συνεργασίας του Ισλαμαμπάντ θα αφορούσαν τη δομή των διαπραγματεύσεων, τη δημιουργία ομάδων εργασίας και άλλες απαραίτητες συμφωνίες.
Η επόμενη μέρα στον Λίβανο
Το Ισραήλ δεν έχει ακόμη σχολιάσει τη συμφωνία. Ο Τραμπ επέκρινε τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, χαρακτηρίζοντάς τον «πολύ δύσκολο τύπο» μετά τις ισραηλινές επιδρομές στη Βηρυτό την Κυριακή, πριν γίνει γνωστή η είδηση για τη συμφωνία.
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεμπάζ Σαρίφ, δήλωσε μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας ότι «και οι δύο πλευρές έχουν κηρύξει την άμεση και μόνιμη παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου». Παραμένει ασαφές εάν το Ισραήλ, το οποίο στηρίζεται στις ΗΠΑ αλλά έχει ξεκινήσει πολέμους εναντίον των εχθρών του από την επίθεση της Χαμάς κατά του Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023 συμφώνησε με αυτόν τον όρο.
Το Ιράν επέμεινε ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο όπου το Ισραήλ μάχεται την υποστηριζόμενη από το Ιράν μαχητική ομάδα της Χεζμπολάχ.
Τα 14 σημεία του σχεδίου σύμφωνα με την Τεχεράνη
Την ίδια ώρα, νέες λεπτομέρειες από το προσχέδιο του 14 σημείων μνημονίου συνεννόησης μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών δόθηκαν στη δημοσιότητα από το ιρανικό μέσο Mehr, το οποίο επικαλείται πηγή που βρίσκεται κοντά στην διαπραγματευτική ομάδα του Ιράν, παρέχοντας την πιο λεπτομερή μέχρι στιγμής δημόσια περιγραφή του περιεχομένου του εγγράφου.
Σύμφωνα με την ιρανική πηγή, το προσχέδιο περιλαμβάνει τις ακόλουθες διατάξεις:
- Μόνιμος και άμεσος τερματισμός του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
- Δέσμευση των ΗΠΑ για μη παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν και σεβασμό της κυριαρχίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.
- Πλήρης άρση του ναυτικού αποκλεισμού εντός 30 ημερών.
- Δέσμευση των ΗΠΑ να αποσύρουν τις δυνάμεις τους από το Ιράν.
- Επαναδιάνοιξη των Στενών του Ορμούζ εντός 30 ημερών, βάσει των ιρανικών ρυθμίσεων.
- Αναστολή των κυρώσεων στις πωλήσεις και τα παράγωγα προϊόντων πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων, και πλήρης πρόσβαση του Ιράν στους χρηματοοικονομικούς του πόρους.
- Σχέδια ανοικοδόμησης που θα παρουσιαστούν από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, συνολικού ύψους τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
- Περίοδος διαπραγματεύσεων 60 ημερών για την επίτευξη τελικής συμφωνίας στο πυρηνικό ζήτημα και την πλήρη άρση των πρωτογενών και δευτερογενών κυρώσεων των ΗΠΑ, των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και των ψηφισμάτων του Διοικητικού Συμβουλίου του ΔΟΑΕ.
- Επαναβεβαίωση της δέσμευσης του Ιράν στη Συνθήκη Μη Διάθεσης Πυρηνικών Όπλων (NPT) να μην παράγει πυρηνικά όπλα.
- Κατά τη διάρκεια της διαπραγματευτικής περιόδου, οι ΗΠΑ δεσμεύονται να μην προσθέσουν δυνάμεις στην περιοχή και να μην επιβάλουν νέες κυρώσεις.
- Αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τα δεσμευμένα κεφάλαια του Ιράν κατά τη διάρκεια της τελικής περιόδου διαπραγματεύσεων των 60 ημερών, με το ήμισυ αυτού του ποσού να διατίθεται στο Ιράν πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων.
- Δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης για την εφαρμογή της συμφωνίας.
- Η τελική συμφωνία θα επικυρωθεί με ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
- Οι τελικές διαπραγματεύσεις δεν θα ξεκινήσουν μέχρι να αποδεσμευτούν τα μισά από τα δεσμευμένα κεφάλαια του Ιράν, να ανασταλούν οι κυρώσεις για το πετρέλαιο και να αρθεί ο ναυτικός αποκλεισμός. Η τελική συμφωνία θα αφορά μόνο την τύχη των εμπλουτισμένων υλικών και του εμπλουτισμού, την άρση των κυρώσεων και το πρόγραμμα οικονομικής ανασυγκρότησης του Ιράν. Οι συνομιλίες για το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και την υποστήριξή του προς τις ομάδες Αντίστασης έχουν αφαιρεθεί οριστικά από την ημερήσια διάταξη.
Με πληροφορίες από CNN
