Η Ευρώπη βρίσκεται σε κλοιό κοινωνικής αναταραχής, με διαδηλώσεις για το υψηλό κόστος ζωής, τη στέγαση και την παιδεία να εξελίσσονται σε βίαιες συγκρούσεις με τις αστυνομικές δυνάμεις σε Γαλλία, Αλβανία, Ιταλία και Βέλγιο, ενώ στην Πορτογαλία διαμαρτυρόμενοι έστησαν καταυλισμό σκηνών στο κέντρο της Λισαβόνας. Τη βαρύτερη εικόνα παρουσιάζει η Γαλλία, που βίωσε το Σαββατοκύριακο τις χειρότερες ταραχές των τελευταίων ετών.
Στη Γαλλία, σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, σχεδόν 2.400 άνθρωποι συνελήφθησαν το Σάββατο και σχεδόν 1.000 αστυνομικοί και χωροφύλακες τραυματίστηκαν, καθώς βίαιες ομάδες συγκρούστηκαν με τις δυνάμεις ασφαλείας σε πόλεις σε ολόκληρη τη χώρα. Καταστήματα λεηλατήθηκαν ή υπέστησαν ζημιές και κτήρια καλύφθηκαν με γκράφιτι. Περίπου 550.000 άνθρωποι διαδήλωσαν σε δεκάδες πόλεις, εκ των οποίων 110.000 στο Παρίσι, σύμφωνα με τις αρχές. Εκατοντάδες χιλιάδες διαδήλωσαν ειρηνικά, ωστόσο ακραίες ομάδες επιτέθηκαν σε δημόσια κτήρια και αστυνομικούς.
Σε τηλεοπτική ομιλία του την Κυριακή, ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν υποσχέθηκε «αδιάλλακτη» απάντηση στους «ταραχοποιούς των άκρως αριστερών ομάδων, στους οποίους προστέθηκαν πολλοί παραβάτες». «Τίποτα δεν το δικαιολογεί, τίποτα δεν το εξηγεί, τίποτα δεν το συγχωρεί», είπε. Δεν κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης ούτε επέβαλε απαγόρευση κυκλοφορίας, επέτρεψε όμως σε νομάρχες και δημάρχους να απαγορεύουν συγκεντρώσεις όπου χρειάζεται για την προστασία δημοσίων κτηρίων και τοπικών επιχειρήσεων. Διέταξε επίσης έλεγχο για πιθανές αστοχίες στη συλλογή πληροφοριών ή στην αστυνομική προετοιμασία και ζήτησε από την κυβέρνηση να συγκεντρώσει φοιτητές, εκπαιδευτικούς, βουλευτές, συνδικάτα και επιχειρηματίες για «συγκεκριμένες προτάσεις».
Οι ταραχές εκδηλώθηκαν ενόψει κρίσιμης ψηφοφορίας για τον προϋπολογισμό. Η μειοψηφική κυβέρνηση του πρωθυπουργού Σεμπαστιάν Λεκορνί επιδιώκει δημοσιονομικές εξοικονομήσεις 54 δισ. ευρώ στον προϋπολογισμό του 2027, με την Εθνοσυνέλευση να ψηφίζει την Τρίτη το πρώτο μέρος του νομοσχεδίου. Το δημόσιο χρέος της Γαλλίας έφτασε σε ρεκόρ 3,6 τρισ. ευρώ το δεύτερο τρίμηνο, ή 119% του ΑΕΠ.
Οι ζημιές είναι εκτεταμένες. Στη Λιμόζ το δημαρχείο ηλικίας 143 ετών πυρπολήθηκε και καταστράφηκε σε μεγάλο βαθμό. «Υπήρχε σαφής, προμελετημένη πρόθεση να καεί το δημαρχείο και όσοι βρίσκονταν μέσα φοβήθηκαν για τη ζωή τους», δήλωσε ο δήμαρχος Γκιγιόμ Γκερέν. Διαδηλωτές εισέβαλαν στο δημαρχείο της Μασσαλίας και τουριστικό γραφείο στη Λυών πυρπολήθηκε. Ο υπουργός Εσωτερικών Λοράν Νυνέζ ανέφερε ότι αρκετές εκατοντάδες καταστήματα υπέστησαν σημαντικές υλικές ζημιές, ενώ ο δήμαρχος του Μπορντό, Τομά Καζενάβ, μίλησε για λεηλασίες έως και 100 καταστημάτων. Διαδηλωτής πέθανε από ανακοπή καρδιάς στο Παρίσι, ενώ η αστυνομία έκανε χρήση δακρυγόνων και χειροβομβίδων κρότου-λάμψης στην Πλας ντε λα Ρεπουμπλίκ. Ο υπουργός Οικονομίας Ρολάν Λεσκιούρ υποσχέθηκε κρατική στήριξη σε επιχειρηματίες που υπέστησαν απώλειες.
Πολιτικά, η Μαρίν Λεπέν, φαβορί για τις προεδρικές εκλογές του επόμενου έτους, δήλωσε ότι η κυβέρνηση «λειτουργεί με τα τελευταία αποθέματα, εξαντλημένη και αποπροσανατολισμένη». Ο Ζαν-Λικ Μελανσόν προειδοποίησε ότι η χώρα μπορεί να οδεύει σε «γεγονότα που τελικά θα γίνουν ανεξέλεγκτα».
Σημειώνεται πως ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν αρνήθηκε να δεχθεί την παραίτηση του υπουργού Εσωτερικών Λοράν Νουνιέζ, σύμφωνα με Ελιζέ, ενώ ο Γάλλος πρόεδρος καταλόγισε «αποτυχίες» που οδήγησαν στις βίαιες διαδηλώσεις και ζήτησε νέες μεθόδους αντιμετώπισης των ταραχοποιών. Σύμφωνα με το Ελιζέ, ο Μακρόν ζήτησε από τον Νουνιέζ να θέσει σε εφαρμογή το συντομότερο δυνατό νέα μέσα δράσης για την αντιμετώπιση των επεισοδίων.
Στην Αλβανία, βίαιες διαδηλώσεις συγκλονίζουν τα Τίρανα για έκτη συνεχόμενη ημέρα, με τον πρωθυπουργό Έντι Ράμα, σε τέταρτη θητεία, να αποκλείει την παραίτηση. Εκατοντάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν ξανά την Κυριακή μπροστά από το υπουργείο Παιδείας φωνάζοντας «Ράμα, παραιτήσου», με την αστυνομία να χρησιμοποιεί πλαστικές σφαίρες, κανόνια νερού και δακρυγόνα. Σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας, από την Τρίτη έχουν τραυματιστεί 272 άτομα, εκ των οποίων 169 αστυνομικοί. Την Κυριακή το πρωί καταγράφηκαν 65 τραυματίες, 37 αστυνομικοί, με 12 να νοσηλεύονται. Οι διαδηλωτές ζητούν καλύτερη παιδεία, περισσότερες θέσεις εργασίας, τέλος στη διαφθορά και την παραίτηση του πρωθυπουργού, ο οποίος κυβερνά από το 2013.
Ο Ράμα απέδωσε την έξαρση των κινητοποιήσεων σε «ξένο χέρι» και δήλωσε έτοιμος να ακούσει τα δίκαια αιτήματα των φοιτητών, επιμένοντας ότι όσοι προκάλεσαν καταστροφές πρέπει να λογοδοτήσουν. Άφησε επίσης αιχμές για την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας: «Θέλουν αυτό ή θέλουν την ΕΕ;», είπε, με την Αλβανία να στοχεύει στην ένταξη έως το 2030. Οι πρώτες κινητοποιήσεις της χρονιάς, γνωστές ως «Επανάσταση των Φλαμίνγκο», είχαν ξεκινήσει τον Μάιο κατά ενός πολυτελούς τουριστικού συγκροτήματος στη νότια Αλβανία, με σύνδεση με τον Τζάρεντ Κούσνερ.
Στην Ιταλία, πορεία στο κέντρο του Μιλάνου κατά της ακρίβειας ξεκίνησε ειρηνικά και κατέληξε σε επεισόδια, με μασκοφόρους να εκτοξεύουν πέτρες και πλάκες πεζοδρομίου σε αστυνομικούς και να πυρπολούν οδοφράγματα. Η αστυνομία χρησιμοποίησε υδροφόρες και δακρυγόνα. Τραυματίστηκαν τουλάχιστον δύο αστυνομικοί και κρατήθηκαν περίπου 50 διαδηλωτές, πολλοί εκ των οποίων ανήλικοι, σύμφωνα με το πρακτορείο LaPresse. Η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι τόνισε ότι η διαδήλωση είναι δικαίωμα, αλλά «να βάζουμε φωτιά στις πόλεις μας δεν είναι». Ο δήμαρχος Τζουζέπε Σάλα έκανε λόγο για κατανοητούς λόγους διαμαρτυρίας, χωρίς όμως δικαιολογία για τη βία.
Στη Λισαβόνα, διαδηλωτές έστησαν καταυλισμό σκηνών στην πλατεία Ροσίο, ζητώντας δράση για την κρίση στέγασης και το κόστος ζωής. Η κινητοποίηση ακολούθησε πορεία που συγκέντρωσε χιλιάδες πολίτες σε όλη τη χώρα, ενώ ανάλογος καταυλισμός είχε στηθεί και στο Πόρτο. Οι τιμές κατοικιών στην Πορτογαλία αυξήθηκαν 124% την περίοδο 2015-2024, περίπου διπλάσια από τον μέσο όρο της ΕΕ. Ο πρωθυπουργός Λουίς Μοντενέγκρο δήλωσε ότι κατανοεί την οργή των πολιτών, προειδοποίησε όμως ότι δεν πρέπει να «εισαχθούν στην Πορτογαλία κλίματα αστάθειας» που δεν έχουν στήριξη στην κοινωνία, σε πιθανή αναφορά στα γεγονότα στη Γαλλία.
Στο Βέλγιο, διαδηλωτές συγκρούστηκαν με την αστυνομία στις Βρυξέλλες και στη Λιέγη. Στις Βρυξέλλες οι αστυνομικοί έριξαν δακρυγόνα κατά νεαρών που πετούσαν μπουκάλια και άλλα αντικείμενα στην περιοχή Μπουρς, ενώ στη Λιέγη φέρεται να χρησιμοποιήθηκαν κανόνια νερού. Ο υπουργός Εσωτερικών Μπερνάρ Κεντέν δήλωσε ότι η κατάσταση «δεν είναι πλέον απλώς διαμαρτυρία» αλλά «καθαρή και απλή βία, οργανωμένη και επαναλαμβανόμενη με στόχο την αποσταθεροποίηση της κοινωνίας». Μαθητές λυκείου στο Βέλγιο διαδηλώνουν εδώ και εβδομάδες κατά του αυξανόμενου κόστους εκπαίδευσης, ενώνοντας τις φωνές τους με τους Γάλλους συναδέλφους τους.
