Οι προοπτικές ένταξης των Δυτικών Βαλκανίων επανήλθαν δυναμικά στην ατζέντα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, με μια συζήτηση που ανέδειξε τόσο τους «καλούς μαθητές» της περιοχής όσο και τα επίμονα κενά σε δημοκρατία, κράτος δικαίου και περιβάλλον. Η ολοκλήρωση των ενταξιακών διαδικασιών συνδέεται πλέον ξεκάθαρα με την ποιότητα και όχι την ταχύτητα των μεταρρυθμίσεων, την ώρα που η Αλβανία βρίσκεται στο επίκεντρο μιας σύγκρουσης ανάμεσα στην αναπτυξιακή φιλοδοξία και τις ευρωπαϊκές περιβαλλοντικές δεσμεύσεις.
Στο Στρασβούργο, την Τετάρτη 17 Ιουνίου, οι ευρωβουλευτές ενέκριναν τα ψηφίσματα για την πρόοδο της Αλβανίας, του Μαυροβουνίου, της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, του Κοσόβου και της Βόρειας Μακεδονίας, στέλνοντας διαφορετικά σήματα σε κάθε πρωτεύουσα. Το Μαυροβούνιο αναδεικνύεται σε «πρωταθλητή» της διεύρυνσης, με σαφή φιλοδοξία να ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις έως το 2026 και να γίνει το 28ο κράτος-μέλος το 2028, ενώ η Αλβανία καλείται να διατηρήσει τον ρυθμό των μεταρρυθμίσεων, με στόχο το κλείσιμο των κεφαλαίων έως το τέλος του 2027. Στον αντίποδα, η Βόρεια Μακεδονία και το Κόσοβο εγκαλούνται για στασιμότητα σε κρίσιμους τομείς όπως το κράτος δικαίου, η λειτουργία της δικαιοσύνης και η καταπολέμηση της διαφθοράς, ενώ η Βοσνία-Ερζεγοβίνη δέχεται αυστηρές συστάσεις να βάλει τέλος στην πολιτική παρεμπόδιση και να προχωρήσει επιτέλους στις εκκρεμείς θεσμικές αλλαγές.
Παρά τους επαίνους για την «ταχεία πρόοδο» της Αλβανίας, το ψήφισμα έρχεται να υπενθυμίσει ότι η ευρωπαϊκή πορεία δεν είναι λευκή επιταγή. Το Κοινοβούλιο καλεί τα Τίρανα να σταματήσουν τη χαλάρωση των περιορισμών χωροταξικού σχεδιασμού σε περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές, στον απόηχο του σχεδίου για την ανάπτυξη πολυτελούς θερέτρου στην αλβανική ριβιέρα, που συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ και έχει προκαλέσει μαζικές διαδηλώσεις τους τελευταίους μήνες. Αν και σχετική τροπολογία των Πρασίνων/EFA, που κακατονομάζει ευθέως το έργο, απορρίφθηκε, το πολιτικό μήνυμα πως οι επενδύσεις που υπονομεύουν την περιβαλλοντική νομοθεσία μπορούν να μετατραπούν σε εμπόδιο για την ένταξη, παραμένει.
Η κυβέρνηση Ράμα υπεραμύνεται του σχεδίου, υποστηρίζοντας ότι η περιοχή θα προστατευτεί και ότι το θέρετρο θα φέρει ανάπτυξη και θέσεις εργασίας, όμως οι εικόνες των διαδηλώσεων με σύνθημα «Albania is not for sale», που έκαναν το γύρο της Ευρώπης, αναδεικνύουν το βάθος της κοινωνικής δυσφορίας. Ταυτόχρονα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη προειδοποιήσει ότι τυχόν σύγκρουση του έργου με το περιβαλλοντικό κεκτημένο μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ενταξιακή πορεία της χώρας, φέρνοντας τις ακτές της Αλβανίας στο επίκεντρο μιας ευρύτερης συζήτησης για την πράσινη διάσταση της διεύρυνσης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Αλβανία και το Μαυροβούνιο εμφανίζονται σήμερα ένα βήμα πιο κοντά στις Βρυξέλλες, αλλά η διαδρομή τους θα κριθεί από το αν μπορούν να αποδείξουν ότι οι μεγάλες επενδύσεις και τα πολιτικά συμφέροντα δεν υπερισχύουν του ευρωπαϊκού κεκτημένου -στην πράξη, όχι μόνο στα χαρτιά.
