Το 2024, περίπου 1,4 δισεκατομμύρια ενήλικες παγκοσμίως είχαν υψηλή αρτηριακή πίεση, γνωστή ως υπέρταση, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Η υπέρταση θεωρείται ο κύριος παράγοντας κινδύνου θανάτου παγκοσμίως και ευθύνεται για σχεδόν το μισό των θανάτων από καρδιοπάθειες και εγκεφαλικά επεισόδια.
Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που προκαλούν υψηλή αρτηριακή πίεση. Ορισμένοι, όπως η ηλικία, η εθνικότητα και η γενετική, δεν μπορούν να τροποποιηθούν, ενώ άλλοι, όπως η διατροφή, το επίπεδο φυσικής δραστηριότητας, το στρες, το κάπνισμα και η παχυσαρκία, αποτελούν τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου.
Άτομα με παχυσαρκία έχουν γενικά περισσότερο λευκό λίπος- γνωστό ως λευκός λιπώδης ιστός- στο σώμα τους σε σχέση με το μπεζ ή καφέ λίπος (λιπώδης ιστός). Το λευκό λίπος αποθηκεύει θερμίδες για ενέργεια, ενώ το μπεζ λίπος είναι λειτουργικό και βοηθά στην καύση θερμίδων.
Παλαιότερες μελέτες έχουν δείξει ότι η υπερβολική ποσότητα λευκού λίπους αυξάνει τον κίνδυνο για παχυσαρκία, διαβήτη τύπου 2 και καρδιαγγειακές παθήσεις. Τώρα, μια νέα μελέτη σε ποντίκια που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science, δείχνει ότι το μπεζ λίπος μπορεί να βοηθά στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.
Λευκό και μπεζ λίπος
Για τη μελέτη, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ποντίκια με γενετικά τροποποιημένα λιποκύτταρα, από τα οποία αφαιρέθηκε το γονίδιο Prdm16, εμποδίζοντας τη δημιουργία μπεζ λιπώδους ιστού.
«Όταν αναφερόμαστε στο λίπος, οι περισσότεροι σκέφτονται το κλασικό λευκό λίπος που βρίσκεται στους υποδόριους και σπλαχνικούς λιπώδεις ιστούς μας και αυξάνεται σημαντικά στην παχυσαρκία», εξηγεί η Μάσα Κοένεν από το Εργαστήριο Μοριακού Μεταβολισμού στο Rockefeller University στη Νέα Υόρκη και πρώτη συγγραφέας της μελέτης. «Η λειτουργική μονάδα αυτών των ιστών είναι το λευκό λιποκύτταρο, που αποθηκεύει την περίσσεια ενέργειας με τη μορφή λιπιδίων» προσθέτει.
«Εκτός από αυτόν τον γνωστό λιπώδη ιστό, έχουμε και έναν άλλο τύπο λιπώδους ιστού, που λέγεται θερμογενετικός ή θερμοπαραγωγικός», συνεχίζει η ερευνήτρια.
«Ο θερμογενετικός ιστός περιλαμβάνει τα καφέ και μπεζ λιποκύτταρα, τα οποία, σε αντίθεση με τα λευκά, καίνε ενέργεια για να παράγουν θερμότητα όταν ενεργοποιούνται. Η έκθεση στο κρύο αποτελεί κλασικό τρόπο ενεργοποίησης αυτών των κυττάρων, και το εργαστήριό μας έχει δείξει ότι οι άνθρωποι με θερμογενετικό λίπος έχουν χαμηλότερο κίνδυνο για καρδιαγγειακές και μεταβολικές ασθένειες, όπως υπέρταση και διαβήτη» εξηγεί η Κοένεν.
Η Κοένεν προσθέτει ότι επικεντρώθηκαν στο μπεζ λίπος των ποντικιών, καθώς προηγούμενες μελέτες έδειξαν ισχυρή ομοιότητα με τον θερμογενετικό λιπώδη ιστό των ενηλίκων ανθρώπων. Σκοπός ήταν να κατανοήσουν τον μοριακό σύνδεσμο μεταξύ θερμογενετικού λίπους και ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης.
Η έλλειψη μπεζ λίπους προκαλεί τη σκλήρυνση των αιμοφόρων αγγείων
Στο τέλος της μελέτης, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα ποντίκια που είχαν τροποποιηθεί γενετικά ώστε να μην παράγουν μπεζ λίπος άρχισαν να εκφράζουν δείκτες λευκού λίπους, συμπεριλαμβανομένης της αγγειοτενσινογόνου- μιας ανενεργής πρωτεΐνης που παράγεται κυρίως από το ήπαρ και αποτελεί πρόδρομο μιας ορμόνης γνωστής για την αύξηση της αρτηριακής πίεσης.
Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι το λίπος γύρω από τα αιμοφόρα αγγεία αυτών των ποντικιών περιείχε δείκτες λευκού λίπους και ότι τα τρωκτικά εμφάνιζαν υψηλή αρτηριακή πίεση, αυξημένη μέση αρτηριακή πίεση και σκληρυντικό, ινώδες ιστό γύρω από τα αγγεία.
«Σε προηγούμενη μελέτη, διαπιστώσαμε ότι οι άνθρωποι που δεν διαθέτουν θερμογενετικό λίπος έχουν υψηλότερο κίνδυνο υπέρτασης σε σχέση με εκείνους που έχουν ενεργό θερμογενετικό λίπος», εξηγεί ο Πολ Κοέν, επικεφαλής του εργαστηρίου Μοριακού Μεταβολισμού στο Rockefeller University και ανώτερος συγγραφέας της μελέτης.
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ένα μοντέλο ποντικιών για να διερευνήσουν τη σχέση μεταξύ έλλειψης μπεζ λιπώδους ιστού και υπέρτασης. Διαπίστωσαν ότι η απώλεια του γονιδίου PRDM16 στα λιποκύτταρα αυξάνει την ευαισθησία στα αγγειοσυσπαστικά σήματα και προκαλεί αγγειακή ίνωση, οδηγώντας σε υψηλή αρτηριακή πίεση.
Ένας νέος θεραπευτικός στόχος
Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης το ένζυμο QSOX1, το οποίο το μπεζ λίπος φυσιολογικά καταστέλλει. Όταν όμως το QSOX1 υπερπαράγεται, μπορεί να οδηγήσει σε υπέρταση.
«Εντοπίσαμε το QSOX1 ως ένα ένζυμο που ρυθμίζεται άμεσα αρνητικά από (το γονίδιο) PRDM16 στα λιποκύτταρα και το οποίο εκκρίνεται. Στη μελέτη μας, δείξαμε ότι το QSOX1 αυξάνεται δραματικά όταν το Prdm16 διαγράφεται στα λιποκύτταρα», δήλωσε η Κοένεν.
Η υπέρταση αποτελεί έναν από τους πιο συχνούς και σοβαρούς παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακές παθήσεις και εγκεφαλικά. Η ανάπτυξη νέων τρόπων ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά το βάρος αυτής της κατάστασης στην κοινωνία.
Πηγή: Medical News Today
