Το Ροπωτό, ένας μικρός οικισμός στα Τρίκαλα, στις πλαγιές της Καραβούλας, βρίσκεται σήμερα σε μια εντελώς διαφορετική θέση από εκείνη όπου χτίστηκε αρχικά. Όταν δημιουργήθηκε, το χωριό βρισκόταν σε υψόμετρο περίπου 750 μέτρων. Σήμερα όμως, ολόκληρος ο οικισμός έχει μετακινηθεί τουλάχιστον 40 μέτρα χαμηλότερα.
Η μετατόπιση αυτή οφείλεται στις συνεχείς κατολισθήσεις που επηρεάζουν την περιοχή εδώ και περίπου έξι δεκαετίες.
Μία από τις πιο καταστροφικές στιγμές στην ιστορία του χωριού σημειώθηκε στις 12 Απριλίου 2012. Εκείνη την ημέρα, όσα σπίτια δεν κατέρρευσαν μετακινήθηκαν σχεδόν άθικτα προς τα κάτω στην πλαγιά, σε απόσταση αρκετών δεκάδων μέτρων. Άλλα κτίρια κόπηκαν στα δύο ή καταστράφηκαν ολοσχερώς.
Σήμερα το Ροπωτό παραμένει στη θέση του, αλλά σχεδόν εγκαταλελειμμένο, γερμένο πάνω στην πλαγιά.
Σύμβολο του χωριού – που κάποτε αριθμούσε περίπου 800 κατοίκους – έχει γίνει η γερμένη εκκλησία της Παναγίας της Θεοτόκου. Παρά την καταστροφή που έχει υποστεί ο οικισμός, ο ναός παραμένει επιβλητικός. Η έντονη κλίση του κτιρίου δημιουργεί ένα ασυνήθιστο και εντυπωσιακό θέαμα.
Οι κατολισθήσεις κατέστησαν το χωριό ουσιαστικά ακατάλληλο για κατοίκηση. Καθώς το φαινόμενο συνεχίζεται χωρίς σημάδια υποχώρησης, οι περισσότεροι κάτοικοι εγκατέλειψαν τον τόπο τους.
Όσοι λίγοι επέλεξαν να παραμείνουν ζουν σε πρόχειρα καταλύματα και μικρές καλύβες που κατασκεύασαν μόνοι τους. Εκφράζουν μάλιστα παράπονα για την αδιαφορία της πολιτείας, καθώς το χωριό εξακολουθεί να υποχωρεί.
Η εικόνα του Ροπωτού είναι δραματική: δρόμοι και κτίρια έχουν κοπεί στη μέση, ενώ τα θεμέλια πολλών σπιτιών έχουν καταστραφεί ολοκληρωτικά. Οι κάτοικοι κατάφεραν να σώσουν ελάχιστα αντικείμενα από τα κατεστραμμένα σπίτια τους, ενώ όσοι παρέμειναν καθάρισαν τουλάχιστον τα χαλάσματα γύρω από την εκκλησία της Παναγίας.
«Η πόλη φάντασμα της Ελλάδας που βουλιάζει»
Η ιστορία του χωριού, που μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες διέθετε τέσσερα παραδοσιακά αποστακτήρια με καζάνια και έναν νερόμυλο, έγινε ευρύτερα γνωστή το 2016. Εκείνη τη χρονιά οι εναπομείναντες κάτοικοι διαπίστωσαν ότι το Ροπωτό δεν περιλαμβανόταν στις περιοχές που απαλλάσσονταν ή πλήρωναν μειωμένο ΕΝΦΙΑ, γεγονός που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Τελικά το αίτημά τους έγινε δεκτό.
Την ίδια περίοδο κυκλοφόρησε και το ντοκιμαντέρ με τίτλο «Η πόλη φάντασμα της Ελλάδας που βουλιάζει», το οποίο προσέλκυσε το ενδιαφέρον και διεθνών μέσων ενημέρωσης. Στα περίπου 12 λεπτά διάρκειάς του παρουσιάζεται όχι μόνο το φαινόμενο των κατολισθήσεων αλλά και το ανθρώπινο δράμα που προκάλεσε.
Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία ενός κατοίκου και πρώην προέδρου της κοινότητας, ο οποίος είχε χτίσει το σπίτι του με τα χρήματα που συγκέντρωσε ύστερα από χρόνια εργασίας στη Γερμανία. Σπίτι που πλέον δεν υπάρχει, όπως και πολλά άλλα, «γιατί έφτιαχνα χωρίς να ξέρω τι και πού φτιάχνω».
Σύμφωνα με μαρτυρίες παλιών κατοίκων, τα πρώτα σημάδια κατολισθήσεων εμφανίστηκαν ήδη από τη δεκαετία του 1960, ωστόσο δεν έγιναν ποτέ τα απαραίτητα έργα αντιμετώπισης. Παρά τα προβλήματα, από τη δεκαετία του 1980 συνεχίστηκε η έκδοση οικοδομικών αδειών για νέα σπίτια χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο κίνδυνος.
Οι συνεχείς καθιζήσεις κατέστρεψαν επίσης τη βασική παραγωγή του χωριού, καθώς χάθηκαν οι εκατοντάδες μηλιές που κάποτε έδιναν τα φημισμένα μήλα του Ροπωτού.
