Το έτοιμο φαγητό αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας των ελληνικών νοικοκυριών, κυρίως ως απάντηση στις αυξανόμενες ανάγκες εξοικονόμησης χρόνου και στις αλλαγές του σύγχρονου τρόπου ζωής.
Την ίδια στιγμή τα έτοιμα γεύματα εξελίσσονται σε ένα από τα νέα πεδία ανταγωνισμού για τα σούπερ μάρκετ, τα οποία διευρύνουν σταδιακά τον ρόλο τους από προμηθευτές πρώτων υλών σε προορισμούς για ολοκληρωμένες λύσεις διατροφής. Η αλλαγή στις καταναλωτικές συνήθειες, η πίεση του χρόνου στην καθημερινότητα και η ανάγκη για γρήγορες και οικονομικές επιλογές δημιουργούν μια αγορά με σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης, στην οποία οι μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ επιχειρούν να αποκτήσουν ολοένα μεγαλύτερο μερίδιο.
Η τάση αποτυπώνεται και στα στοιχεία της αγοράς. Σύμφωνα με πανελλαδική έρευνα του ΙΕΛΚΑ, το ποσοστό των καταναλωτών που αγοράζουν έτοιμο μαγειρευτό φαγητό από τα σούπερ μάρκετ έχει σχεδόν διπλασιαστεί μέσα σε μία δεκαετία, από 16% το 2016 σε 29% το 2026. Πρόκειται για μια μεταβολή που δεν είναι τυχαία, καθώς οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ έχουν επενδύσει συστηματικά στην ανάπτυξη των τμημάτων έτοιμου φαγητού, διευρύνοντας την ποικιλία, ανανεώνοντας τις προτάσεις τους και επιχειρώντας να καλύψουν περισσότερες ανάγκες μέσα από ένα μόνο σημείο αγοράς.
Η στρατηγική αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των σούπερ μάρκετ να αυξήσουν τη συχνότητα επίσκεψης των καταναλωτών και, παράλληλα, να διευρύνουν το «καλάθι» τους. Το έτοιμο φαγητό προσφέρει μια διαφορετική ευκαιρία: ο καταναλωτής δεν χρειάζεται πλέον να αγοράσει μόνο τα υλικά για να μαγειρέψει, αλλά μπορεί να βρει στο ίδιο κατάστημα ένα γεύμα έτοιμο για κατανάλωση. Από το ψητό κοτόπουλο και τις σαλάτες έως τα μαγειρευτά και τα προϊόντα φούρνου, οι επιλογές αυξάνονται και μετατρέπουν σταδιακά το σούπερ μάρκετ σε έναν υβριδικό χώρο λιανικής, όπου συνυπάρχουν η αγορά τροφίμων και η άμεση κατανάλωση.
Πίσω από την ανάπτυξη της συγκεκριμένης κατηγορίας βρίσκεται κυρίως η ανάγκη για ευκολία. Το 41% των καταναλωτών που επιλέγουν έτοιμο φαγητό δηλώνει ότι το κάνει επειδή δεν διαθέτει τον απαραίτητο χρόνο για να μαγειρέψει. Την ίδια στιγμή, η σχέση τιμής και ποσότητας αποτελεί κρίσιμο παράγοντα σε μια περίοδο κατά την οποία τα νοικοκυριά εξακολουθούν να προσέχουν τις δαπάνες τους. Έτσι, τα σούπερ μάρκετ επιχειρούν να τοποθετηθούν ακριβώς στο σημείο όπου συναντώνται η ευκολία, η τιμή και η ανάγκη για ένα γρήγορο γεύμα.
Τζίρος πάνω από 1 δισ. ευρώ
«Η αγορά του έτοιμου φαγητού στην Ελλάδα είναι μια κατηγορία με σημαντική άνοδο τα τελευταία χρόνια και εκτιμάται ότι αυτή η δυναμική θα συνεχιστεί για τα επόμενα αρκετά χρόνια» αναφέρει μιλώντας στο Αθηναϊκό Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο γενικός διευθυντής της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδος (ΕΣΕ), Απόστολος Πεταλάς. «Υπολογίζεται ότι το 2025 η αγορά του έτοιμου φαγητού στην Ελλάδα ξεπέρασε σε τζίρο το 1 δισ. ευρώ. Είναι μια αγορά δυναμική που έχει αύξηση 3% ετησίως» υποστηρίζει ο ίδιος.
Ποιοι είναι όμως οι βασικοί παράγοντες που οδηγούν την ανάπτυξη της ελληνικής αγοράς έτοιμου φαγητού κινητοποιώντας όλη την εφοδιαστική αλυσίδα; Όπως εξηγεί ο κύριος Πεταλάς, αρχικά υπάρχουν πολλά δημογραφικά στοιχεία. Συγκεκριμένα, μικρότερα νοικοκυριά, περισσότερες εργαζόμενες γυναίκες, μεγαλύτερη αστικοποίηση που όλα μαζί δημιουργούν την ανάγκη να βρεθεί μια εύκολη και γρήγορη λύση φαγητού. Επίσης, οι νέες τάσεις του wellness (φαγητό με υψηλή πρωτεΐνη, vegan, gluten free κ.ά) δημιουργούν την ανάγκη για πιο εξειδικευμένη διατροφή με την αγορά να προσφέρει ήδη καινοτόμες λύσεις. Επιπλέον έχει εξελιχθεί πολύ στην Ελλάδα, όπως και στην Ευρώπη, το quick commerce. Δηλαδή όλες οι διαθέσιμες πλατφόρμες (wolt, efood κ.ά) παρέχουν πλέον μεγάλες δυνατότητες ευκολίας να παραγγείλεις και να παραλάβεις γρήγορα έτοιμο φαγητό, με χαμηλό κόστος. «Για όλους αυτούς τους λόγους η εφοδιαστική αλυσίδα – εταιρείες παραγωγής τροφίμων – ξεκίνησαν εδώ και κάποια χρόνια να παράγουν έτοιμα τρόφιμα, πίτες και φαγητά. Παράλληλα, τα σούπερ μάρκετ είδαν αυτή την νέα τάση και πλέον δίνουν πολύ μεγαλύτερο χώρο στα ράφια και στα ψυγεία για την προβολή έτοιμων γευμάτων. Επίσης, συνεργάζονται με σεφ δημιουργώντας δικά τους brand, καλύπτοντας τις ανάγκες των καταναλωτών» επισημαίνει ο κ. Πεταλάς.
Την ίδια στιγμή, το έτοιμο φαγητό στα σούπερ μάρκετ δεν κερδίζει έδαφος μόνο λόγω ευκολίας αλλά και επειδή εντάσσεται σε μια αγορά όπου οι τιμές αρχίζουν να αποκλιμακώνονται. Στα σούπερ μάρκετ, όπου η κατηγορία διεκδικεί ολοένα και μεγαλύτερο μερίδιο της καθημερινής κατανάλωσης, οι τιμές των τροφίμων κινήθηκαν πτωτικά τον Αύγουστο, ενισχύοντας το ενδιαφέρον για λύσεις που συνδυάζουν ευκολία και χαμηλό κόστος. Όπως τονίζει μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Πεταλάς «τον Αύγουστο 2026 ο πληθωρισμός στις αλυσίδες σούπερ μάρκετ ήταν της τάξης του -0,15% σε σχέση με τον Αύγουστο 2025 και αυτό είναι εξαιρετική εξέλιξη για τον Έλληνα καταναλωτή και την αγορά». Σύμφωνα με τον κ. Πεταλά, η αποκλιμάκωση των τιμών στα ράφια των σούπερ μάρκετ οφείλεται σε τρεις σημαντικούς παράγοντες. Ο πρώτος έχει να κάνει με το γεγονός ότι παρά τις γεωπολιτικές εξελίξεις που ξεκίνησαν τον Φεβρουάριο με την εκτίναξη της τιμής της ενέργειας επηρεάζοντας σημαντικά τη λειτουργία της βιομηχανίας τροφίμων και του λιανεμπορίου, δεν έγιναν ανατιμήσεις στα τρόφιμα μέχρι τώρα. Ο δεύτερος αφορά στο ότι υπήρξαν κατηγορίες προϊόντων (κρέας μοσχαρίσιο, καφές, κακάο) που επηρέασαν αρνητικά τον πληθωρισμό τροφίμων διεθνώς αλλά και στην Ελλάδα, τους προηγούμενους 24 μήνες. Παράλληλα, έντονα κλιματικά φαινόμενα επηρέασαν αρνητικά τις κατηγορίες των φρούτων και λαχανικών. Πλέον, καταγράφονται μειώσεις τιμών σε φρούτα και λαχανικά λόγω των καλών καιρικών συνθηκών αλλά και στο νωπό κρέας λόγω της ομαλοποίηση των τιμών παραγωγών και εισαγωγών, με αποτέλεσμα οι κατηγορίες τροφίμων που ανέβασαν τον πληθωρισμό το προηγούμενο διάστημα, τώρα να τον κατεβάζουν. Ένας επιπλέον παράγοντας που έπαιξε ιδιαίτερο ρόλο στην Ελλάδα, ήταν η συμφωνία μεταξύ της βιομηχανίας, της εφοδιαστικής αλυσίδας και της κυβέρνησης, περί τα τέλη Ιουνίου, να μην υπάρξουν ανατιμήσεις σε τρόφιμα και καταναλωτικά προϊόντα για τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο. Η συμφωνία τηρήθηκε, σύμφωνα με τον κ. Πεταλά. Υπήρξε συγκράτηση των βιομηχανιών τροφίμων και καταναλωτικών προϊόντων με αποτέλεσμα να γίνουν μειώσεις σε αρκετές κατηγορίες.
Ωστόσο, συνεχίζει να προβληματίζει το γεγονός ότι οι γεωπολιτικές εξελίξεις δεν φαίνεται να εκτονώνονται. Τα κόστη των αλυσίδων αλλά και της βιομηχανίας, λόγω της ενέργειας, πιέζονται ενώ οι ανατιμήσεις στα υλικά συσκευασίας των προϊόντων που παράγονται από πρώτη ύλη πετρελαίου είναι μεγάλες. «Εάν δεν εκτονωθούν αυτά τα φαινόμενα, εκτιμάται ότι μετά τον Οκτώβριο τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ελλάδα θα δούμε νέες ανατιμήσεις στις τιμές των προϊόντων» υπογράμμισε ο κ. Πεταλάς.
Τα ελληνικά νοικοκυριά ξοδεύουν 770 ευρώ το χρόνο
Σταθερή θέση στην καθημερινότητα σημαντικού μέρους των ελληνικών νοικοκυριών αποκτά το έτοιμο φαγητό, χωρίς ωστόσο να απειλεί τον πρωταγωνιστικό ρόλο του σπιτικού γεύματος. Αυτό προκύπτει από πανελλαδική έρευνα του ΙΕΛΚΑ, που πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2026 σε δείγμα 800 καταναλωτών από όλη την Ελλάδα. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η μέση δαπάνη των νοικοκυριών για έτοιμο φαγητό ανέρχεται σε 14,79 ευρώ την εβδομάδα, ποσό που μεταφράζεται σε περίπου 770 ευρώ ετησίως.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αλλαγή στις προτιμήσεις των καταναλωτών ως προς το σημείο αγοράς. Τα σούπερ μάρκετ έχουν σχεδόν διπλασιάσει το μερίδιό τους σε σχέση με πριν από μία δεκαετία.
Ειδικότερα, το 29% των καταναλωτών δηλώνει ότι αγοράζει έτοιμο μαγειρευτό φαγητό από σούπερ μάρκετ, έναντι 16% το 2016. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει την ενίσχυση του οργανωμένου λιανεμπορίου στην αγορά έτοιμου φαγητού, καθώς οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ έχουν επενδύσει τα τελευταία χρόνια στη διεύρυνση των σχετικών προτάσεων.
Παράλληλα, περιορίζεται το ποσοστό όσων δεν αγοράζουν ποτέ έτοιμο φαγητό. Από 45% το 2016, διαμορφώνεται σήμερα στο 39%, γεγονός που δείχνει ότι το έτοιμο φαγητό έχει πλέον μεγαλύτερη διείσδυση στην καθημερινότητα των νοικοκυριών.
Η εξοικείωση των καταναλωτών με τις λύσεις έτοιμου φαγητού που προσφέρουν τα σούπερ μάρκετ είναι ιδιαίτερα υψηλή. Το ψητό κοτόπουλο, τα σφολιατοειδή, οι σαλάτες και τα έτοιμα μαγειρευτά συγκαταλέγονται στις επιλογές που έχουν δοκιμάσει σε σημαντικό βαθμό οι καταναλωτές.
Η διεύρυνση των διαθέσιμων προϊόντων φαίνεται να έχει συμβάλει στην αλλαγή των καταναλωτικών συνηθειών, με το σούπερ μάρκετ να λειτουργεί πλέον όχι μόνο ως σημείο αγοράς πρώτων υλών, αλλά και ως εναλλακτική πηγή έτοιμων γευμάτων.
Ο βασικότερος λόγος για την επιλογή έτοιμου φαγητού είναι πρακτικός. Το 41% των καταναλωτών δηλώνει ότι καταφεύγει σε αυτή τη λύση όταν δεν έχει τον απαιτούμενο χρόνο για να μαγειρέψει.
Ένα ακόμη 19% αναφέρει ως λόγο το γεγονός ότι θεωρεί ασύμφορο να μαγειρεύει μόνο για λίγα άτομα. Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι το έτοιμο φαγητό συνδέεται κυρίως με τις ανάγκες που δημιουργούν οι σύγχρονοι ρυθμοί ζωής, ενώ παράλληλα αποτελεί επιλογή ευκολίας, αλλά και ευχαρίστησης ή κοινωνικής κατανάλωσης.
Παρά τη διεύρυνση της αγοράς, η κατανάλωση έτοιμου φαγητού παραμένει για τους περισσότερους σε σχετικά περιορισμένα επίπεδα. Το 19% δαπανά από 11 έως 20 ευρώ την εβδομάδα, το 11% από 6 έως 10 ευρώ και το 7% έως 5 ευρώ.
Την ίδια στιγμή, σχεδόν τέσσερις στους δέκα καταναλωτές δεν αγοράζουν καθόλου έτοιμο φαγητό. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι, παρά την αυξανόμενη διείσδυση του κλάδου, το έτοιμο γεύμα εξακολουθεί να λειτουργεί κυρίως συμπληρωματικά και όχι ως βασική μορφή διατροφής.
Σύμφωνα με την έρευνα του ΙΕΛΚΑ, παρά την αυξανόμενη χρήση έτοιμων λύσεων, το σπιτικό φαγητό εξακολουθεί να θεωρείται ανώτερο από τους καταναλωτές. Η μεγάλη πλειονότητα εκτιμά ότι το φαγητό που παρασκευάζεται στο σπίτι είναι πιο νόστιμο και πιο υγιεινό.
Το βασικό πρόβλημα, επομένως, δεν φαίνεται να είναι η προτίμηση των καταναλωτών, αλλά ο διαθέσιμος χρόνος. Οι αυξημένες απαιτήσεις της καθημερινότητας οδηγούν ολοένα περισσότερα νοικοκυριά στην αναζήτηση γρήγορων και εύκολων λύσεων, με το έτοιμο φαγητό να καλύπτει αυτό το κενό χωρίς να αντικαθιστά, τουλάχιστον προς το παρόν, το παραδοσιακό σπιτικό γεύμα.
