Δήλωση για τον δημοσιονομικό προσανατολισμό της ευρωζώνης εξέδωσε το Eurogroup, με τους υπουργούς Οικονομικών των κρατών-μελών να επιχειρούν μια λεπτή ισορροπία: αφενός να καθησυχάσουν ότι η οικονομία αντέχει, αφετέρου να προειδοποιήσουν ότι το ενεργειακό σοκ από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αφήνει το αποτύπωμά του στην ανάπτυξη, τον πληθωρισμό και, κυρίως, στα δημόσια ταμεία.
Πριν από τη σύγκρουση, σημειώνει η δήλωση, οι συνθήκες για οικονομική επέκταση ήταν ισχυρές, καθώς ο πληθωρισμός ήταν κοντά στον στόχο, οι συνθήκες χρηματοδότησης ήταν ευνοϊκές, οι αγορές εργασίας ισχυρές. Όμως, το ενεργειακό σοκ άλλαξε την εικόνα.
Σύμφωνα με τις Εαρινές Προβλέψεις της Κομισιόν, στις οποίες παραπέμπει η δήλωση:
Ο πληθωρισμός αναμένεται στο 3,0% το 2026, λόγω των υψηλότερων τιμών ενέργειας, με αποκλιμάκωση προς τον στόχο του 2% το 2027.
Το συνολικό έλλειμμα της ευρωζώνης ανεβαίνει στο 3,3% του ΑΕΠ το 2026 και στο 3,5% το 2027.
Το δημόσιο χρέος εκτινάσσεται στο 90,2% του ΑΕΠ το 2026 και στο 91,2% το 2027.
Το Eurogroup καταγράφει ως αιτίες την υποτονική οικονομική δραστηριότητα, το ακριβότερο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους και τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες που αποτελούν νέο στοιχείο.
Η ανακούφιση από το Ιράν
Το Eurogroup στέκεται στο Μνημόνιο Κατανόησης που υπεγράφη στις 17 Ιουνίου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για την παράταση της εκεχειρίας, εκτιμώντας ότι θα βοηθήσει στη μείωση των καθοδικών κινδύνων. Παραμένει, ωστόσο, η διαπίστωση ότι η αβεβαιότητα είναι «πολύ υψηλή» και οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη γέρνουν προς τα κάτω.
Ναι στα μέτρα στήριξης, αλλά προσωρινά
Τα περισσότερα κράτη-μέλη έλαβαν μέτρα ανακούφισης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, με συνολικό κόστος κάτω από 0,1% του ΑΕΠ. Το μήνυμα των Βρυξελλών είναι σαφές: προσωρινά, στοχευμένα στους πιο ευάλωτους, και εντός του δημοσιονομικού πλαισίου. Παράλληλα, επαναβεβαιώνεται η δέσμευση στην απανθρακοποίηση ως ασπίδα απέναντι σε μελλοντικά ενεργειακά σοκ.
Ούτε φρένο, ούτε γκάζι
Ο δημοσιονομικός προσανατολισμός της ευρωζώνης, ουδέτερος το 2025, γίνεται ήπια επεκτατικός το 2026, ωθούμενος από το Ταμείο Ανάκαμψης (RRF), τις εθνικές τρέχουσες δαπάνες και τις επενδύσεις, μεταξύ άλλων στην άμυνα. Το Eurogroup συμφωνεί με την Κομισιόν, ως προς τον ουδέτερο έως ήπια επεκτατικό προσανατολισμό, ενώ περισσότερη επεκτατικότητα το 2026 δεν θα ήταν ενδεδειγμένη.
Το 2027, με αμετάβλητη πολιτική, ο προσανατολισμός επιστρέφει σε ουδέτερος: οι αμυντικές επενδύσεις τραβούν προς τα πάνω, το τέλος του Ταμείου Ανθεκτικότητας και Ανάκαμψης (RRF )προς τα κάτω.
Άμυνα, ενέργεια και η ρήτρα διαφυγής
Εδώ βρίσκεται το πολιτικά ενδιαφέρον σημείο της δήλωσης. Το Eurogroup επιμένει στην τήρηση των συστάσεων για τις καθαρές δαπάνες και καλεί όσα κράτη κινδυνεύουν με μη συμμόρφωση προς το Σύμφωνο Σταθερότητας να λάβουν πρόσθετα μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής. Ταυτόχρονα, όμως, αναγνωρίζει την ευελιξία της εθνικής ρήτρας διαφυγής (NEC) για την άμυνα, που έχει ενεργοποιηθεί για 14 κράτη-μέλη της ευρωζώνης.
Ακόμη, οι υπουργοί σημειώνουν την πρόταση της Κομισιόν να επεκταθεί το πεδίο της NEC και σε μέτρα ενεργειακής ανθεκτικότητας και επιτάχυνσης της απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και πάντα «με διατήρηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας». Πρόκειται για ένα αίτημα που θα δοκιμάσει τις αντοχές του σκληρού δημοσιονομικού πυρήνα της Ένωσης.
Ραντεβού τον Δεκέμβριο
Το Eurogroup δεσμεύεται να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και θα επανέλθει στα δημοσιονομικά της ευρωζώνης τον Δεκέμβριο, με βάση τις γνώμες της Κομισιόν επί των Σχεδίων Προϋπολογισμού για το 2027.
