Το πρόσφατα διαρρεύσαν κείμενο του μνημονίου κατανόησης για κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν έχει προκαλέσει αρκετές αντιδράσεις.
Παρόλο που το έγγραφο δεν έχει δημοσιοποιηθεί επισήμως, το CNN πήρε στα χέρια του ένα αντίγραφο μέσω Αμερικανού αξιωματούχου.
Παρά την παραφιλολογία γύρω από το περιεχόμενο, η μεγάλης σημασίας απουσία των Στενών του Ορμούζ από το κείμενο αποτελεί ένα στοιχείο που χρήζει ανάλυσης.
Έλλειψη αναφοράς στα Στενά του Ορμούζ
Η απουσία οποιασδήποτε ρητής αναφοράς στα Στενά του Ορμούζ, ενός από τους πιο στρατηγικούς θαλάσσιους δρόμους στον κόσμο, αποτελεί ένα σημαντικό κενό.
Έτσι, η ανακοίνωση ότι η ναυτιλιακή κίνηση μεταξύ του Περσικού Κόλπου και του Κόλπου του Ομάν θα επανέλθει στα προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών προκαλεί ερωτήματα.
Ποιο είναι το μέλλον αυτού του στρατηγικού στενού; Ενώ οι Αμερικανοί αξιωματούχοι απορρίπτουν τις υποψίες ότι η συμφωνία παραχωρεί το έλεγχο του Στενού στο Ιράν, η Τεχεράνη επιμένει ότι θα συνεχίσει να ρυθμίζει τη δραστηριότητα στην περιοχή.
Τι περιλαμβάνει το μνημόνιο
Παρά τις ενδείξεις για ανακοινώσεις, το μνημόνιο περιλαμβάνει αρκετές δεσμεύσεις που έχουν προσελκύσει ενδιαφέρον. Εδώ είναι τα κυριότερα σημεία:
1. Τερματισμός του πολέμου σε όλα τα μέτωπα: Η συμφωνία περιλαμβάνει την επίτευξη μιας κατάπαυσης του πυρός σε περιοχές όπως ο Λίβανος.
2. Δέσμευση μη απόκτησης πυρηνικών όπλων: Το Ιράν δεσμεύεται πως δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα στο μέλλον.
3. Άμεσες απαλλαγές από κυρώσεις: Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εκδώσουν απαλλαγές από τις κυρώσεις για τις ενεργειακές εξαγωγές του Ιράν χωρίς καθυστέρηση.
4. Άρση του ναυτικού αποκλεισμού: Θα υπάρξει άμεση άρση του αποκλεισμού που έχει επιβληθεί από τις ΗΠΑ.
5. Επαναφορά της ναυτιλιακής κίνησης: Οι εμπορικές θαλάσσιες δραστηριότητες θα επιστρέψουν στα προπολεμικά επίπεδα μέσα σε 30 ημέρες.
6. Μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις: Οι ΗΠΑ θα υποσχεθούν να άρουν τελικά όλες τις κυρώσεις κατά του Ιράν.
Τι δεν περιλαμβάνεται στη συμφωνία
Το έγγραφο ωστόσο έχει κι άλλες ελλείψεις που είναι εξίσου σημαντικές:
– Πυρηνικό πρόγραμμα: Η τύχη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν δεν συζητήθηκε και έχει αναβληθεί για μελλοντικές διαπραγματεύσεις. Παρά προηγούμενες δηλώσεις του υποστηρικτές του προγράμματος της κυβέρνησης Τραμπ, το Ιράν θα διατηρήσει το status quo στο πυρηνικό του πρόγραμμα.
– Περιφερειακές πολιτοφυλακές: Απουσιάζει οποιαδήποτε αναφορά σχετικά με την υποστήριξη του Ιράν προς περιφερειακές παραστρατιωτικές ομάδες που δρουν κατά των ΗΠΑ, καθώς και στους βαλλιστικούς πυραύλους που εκτοξεύει εναντίον γειτονικών χωρών.
Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν, όσο κι αν φέρει ελπίδες για την αποκατάσταση της ηρεμίας στην περιοχή, δείχνει ότι υπάρχουν ακόμα πολλά ανοιχτά ζητήματα που χρήζουν περισσότερης εξέτασης. Η απουσία αναφοράς στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για τη σύγκρουση στην περιοχή και για το μέλλον των σχέσεων ΗΠΑ-Ιράν.
Θα συνεχίσουν οι διαπραγματεύσεις να εκλείπουν από την αναγκαία αυτή διάσταση; Μόνο ο χρόνος μπορεί να δώσει τις απαντήσεις.
