Η ιστορία της Μαριάμ Σαούκι, γνωστή και ως το «κορίτσι του λεωφορείου», είναι μια κραυγή αγωνίας για τη μάστιγα της παρενόχλησης των γυναικών σε δημόσιους χώρους στην Αίγυπτο. Όταν αποφάσισε να μοιραστεί μέσω social media το βίντεο με το πρόσωπο του άντρα που την παρενοχλούσε, δεν φανταζόταν ότι θα αντιμετωπίσει ένα κύμα απειλών και μίσους. Το περιστατικό αποκάλυψε όχι μόνο τη σοβαρότητα του προβλήματος, αλλά και τη συλλογική εχθρότητα που αισθάνονται πολλά θύματα σεξουαλικής παρενόχλησης στην κοινωνία.
Η 20χρονη ηθοποιός κατέγραψε και ανέβασε ένα βίντεο από ένα γεμάτο λεωφορείο στο Κάιρο, στο οποίο κατήγγειλε ότι ένας άνδρας την ακολουθούσε επανειλημμένα κοντά στον χώρο εργασίας της. Στο βίντεο, οι άνδρες πίσω της την κοιτούν επίμονα ενώ εκείνη απευθύνεται στον παρενoχλητή. Με ειρωνικό χαμόγελο, ο άνδρας την αποκαλεί «σκουπίδι» και την προσβάλει για την εμφάνισή της, ακόμη και πριν προχωρήσει σε μια βίαιη χειρονομία. Παρά τις φωνές της για βοήθεια, ελάχιστοι από τους υπόλοιπους επιβάτες παρενέβησαν. Αντίθετα, ένας επιβάτης της ζήτησε να καθίσει και να πάψει να μιλά.
@mariam_shawky7 كل الرجاله دي بتدافع عن متحرش قذر و وقفوا قصاد الشرطه عشان ميتاخدش @Sabreen mohamed @savetheplanetgirlies ♬ original sound – mariam_shawky7
Η αντίδραση της κοινωνίας
Το βίντεο που έγινε viral προκάλεσε συμμάχους, αλλά και καρφιά μίσους με αποκαλυπτικά σχόλια, που προέρχονταν από μερικούς χρήστες στα κοινωνικά δίκτυα. «Έχει piercing, είναι προφανές τι επιδιώκει», σχολίασε με κακία ο τραγουδιστής Χασάν Σακός. Όσο και αν πολλοί εξέφρασαν υποστήριξη, τα επιθέσεις κατά της Σαούκι εκτινάχθηκαν. Τα σχόλια δεν σταμάτησαν εκεί, καθώς υπήρξαν απειλές και αρκετές φωνές που υποστήριξαν τον παρενoχλητή.
Η υπόθεση θυμίζει άλλες προηγούμενες καταστάσεις που έχουν προκαλέσει δημόσια κατακραυγή στην Αίγυπτο. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ταινία «Οι γυναίκες του λεωφορείου bus 678», η οποία επεσήμανε το ζήτημα της παρενόχλησης το 2010. Δεδομένα από το 2013 δείχνουν ότι το 99,3% των Αιγυπτίων γυναικών έχει υποστεί τουλάχιστον μία μορφή παρενόχλησης, ιδίως στα μέσα μεταφοράς.
Νομοθεσία και πραγματικότητα
Αν και το 2014 υιοθετήθηκε νόμος που τιμωρεί την παρενόχληση στους δημόσιους χώρους, η εφαρμογή του παραμένει θολή και αναποτελεσματική. Οι καταδίκες μέχρι σήμερα είναι σχεδόν ανύπαρκτες. Ο νόμος αποδείχθηκε ότι δεν έχει πραγματική επίδραση στην καθημερινότητα των γυναικών. Αναφέρονται επίσης περιστατικά, όπως η δολοφονία της Ναγέρα Ασράφ, που αν και οδήγησαν σε κοινωνική αντίδραση, η αρνητική στάση απέναντι στα θύματα παραμένει ζωντανή.
Ο Άλι Φαγέζ ανέφερε σε ανάρτησή του στα κοινωνικά δίκτυα την ανησυχία ότι η υπόθεση της Σαούκι «αμαυρώνει τη φήμη της Αιγύπτου». Μάλιστα, οι εικόνες που καταγράφηκαν στέλνουν το μήνυμα ότι η παρενόχληση ανθεί στη χώρα, και ότι αρκετοί επιλέγουν να σιωπήσουν ή να υπερασπιστούν τους θύτες.
Συστημικό ζήτημα και ενοχοποίηση των θυμάτων
Η Ναντίν Ασράφ, Αιγύπτια ακτιβίστρια για τα δικαιώματα των γυναικών, επεσήμανε ότι το πρόβλημα της παρενόχλησης είναι συστημικό και δομικό. Οι δικαιολογίες ξεκινούν πάντα από την εμφάνιση των γυναικών. Αν φοράνε μαντίλα, ενδέχεται να κατηγορηθούν για «στενά ρούχα». Αν δεν φοράνε, ασφαλώς θα υποστούν επιθέσεις για την κόμμωσή τους. Ακόμη και οι γυναίκες που επιλέγουν να προφυλάσσονται πλήρως με νικάμπ δεν γλιτώνουν από την κριτική.
Είναι καιρός να σταματήσουμε να πετάμε την ευθύνη στους θύτες και να εντείνουμε τις προσπάθειές μας για να προστατεύσουμε τα θύματα. Η ιστορία του «κοριτσιού του λεωφορείου» δεν είναι μόνο μία από τις πολλές καταγγελίες. Είναι η φωνή μιας γενιάς που διεκδικεί την ασφάλεια και την αξιοπρέπεια σε δημόσιους χώρους. Για να αλλάξει η κατάσταση, πρέπει να επενδύσουμε στον διάλογο και στην εκπαίδευση, ώστε να δημιουργήσουμε ένα ασφαλέστερο και πιο διαλλακτικό περιβάλλον για όλες τις γυναίκες.
