Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζει ότι η συμφωνία που σύναψε με το Ιράν είναι ανώτερη της συμφωνίας του προκάτοχού του, Μπαράκ Ομπάμα, του 2015.
Ωστόσο, οι επικριτές του Τραμπ συνεχίζουν να υποστηρίζουν ότι η νέα προσέγγιση προσφέρει λιγότερες διασφαλίσεις και περισσότερες υποχωρήσεις προς την Τεχεράνη. Ας εξετάσουμε τις βασικές διαφορές μεταξύ των δύο συμφωνιών και τις συνέπειες που μπορεί να έχει αυτή η εξέλιξη.
Ο χαρακτήρας των δύο εγγράφων
Το Μνημόνιο Κατανόησης που υπέγραψε ο Τραμπ με το Ιράν δεν είναι μια ολοκληρωμένη συμφωνία. Αντίθετα, είναι ένα πλαίσιο 14 σημείων που αναπτύσσεται σε λιγότερες από δύο σελίδες.
Η διαδικασία διαπραγμάτευσης ήταν σύντομη και προανήγγειλε περίοδο 60 ημερών για πρόσθετες συνομιλίες με στόχο την πλήρη επίλυση ζητημάτων, όπως το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, τις κυρώσεις και τις διαφωνίες σχετικά με τους Στενούς του Ορμούζ.
Από την άλλη πλευρά, η συμφωνία του Ομπάμα, γνωστή ως Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA), είναι ένα εκτενές και λεπτομερές έγγραφο που εκτείνεται σε πάνω από 160 σελίδες και επικεντρώνεται στην αυστηρή περιοριστική πολιτική για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Ο Τραμπ είχε κατηγορήσει τη συμφωνία αυτή ως «φρικτή» και την ακύρωσε το 2018.
Ο ρόλος της διεθνούς κοινότητας
Μια από τις σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο προσεγγίσεων είναι ο αριθμός των χωρών που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις.
Ο Μπαράκ Ομπάμα ενσωμάτωσε στον διάλογο έξι μεγάλες χώρες, συμπεριλαμβανομένων της Κίνας, της Ρωσίας και χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κάποιοι εκ των οποίων διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της συμφωνίας. Η προσέγγιση του Τραμπ είναι διμερής, περιορίζοντας τη διαπραγμάτευση μόνο στις ΗΠΑ και το Ιράν.
Και οι δύο συμφωνίες περιέχουν τη δέσμευση του Ιράν να μην επιδιώξει πυρηνικά όπλα. Ωστόσο, ενώ η συμφωνία του Ομπάμα όριζε αυστηρούς περιορισμούς στην παραγωγή ουρανίου κατάλληλου για όπλα και περιλάμβανε διεθνείς επιθεωρήσεις, το Μνημόνιο Κατανόησης του Τραμπ προσφέρει μια ασαφή κατεύθυνση χωρίς συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Σημαντικά ζητήματα όπως ο έλεγχος του ιρανικού απόθεματος ουρανίου παραμένουν ασαφή.
Κυρώσεις και οικονομική στήριξη
Ο Ομπάμα και ο Τραμπ προσεγγίζουν την άρση των κυρώσεων με διαφορετικό τρόπο. Η κυβέρνηση Ομπάμα προχώρησε σε σταδιακή άρση κυρώσεων που σχετίζονται με την ιρανική οικονομία μόνο μετά την υπογραφή της συνολικής συμφωνίας. Αντίθετα, το μνημόνιο του Τραμπ προτείνει την αρχική άρση κάποιων κυρώσεων πριν από την επίτευξη μιας ολοκληρωμένης συμφωνίας, γεγονός που έχει προξενήσει ανησυχίες για τυχόν παραχωρήσεις προς το Ιράν.
Ένα ακόμη κεντρικό ζήτημα είναι η κατάσταση των Στενών του Ορμούζ, καίριας σημασίας για τη μεταφορά πετρελαίου. Η συμφωνία του Ομπάμα εστιάζει αποκλειστικά σε πυρηνικά ζητήματα. Αντίθετα, το Μνημόνιο Κατανόησης του Τραμπ ανοίγει το πλαίσιο για συνομιλίες σχετικά με τη διαχείριση αυτού του στρατηγικού διαδρόμου, με το Ιράν να απαιτεί συμμετοχή στη διαχείρισή του.
