Η θυσία των 200 της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944 παραμένει μια από τις πιο συγκλονιστικές σελίδες της ελληνικής αντίστασης. Οι μαρτυρίες των απογόνων τους, που ήρθαν στο φως μέσω του ΕΡΤnews, αναδεικνύουν το μέγεθος της αξιοπρέπειας και της αυτοθυσίας εκείνων που στάθηκαν αλύγιστοι απέναντι στον ναζισμό.
Ο Θρασύβουλος Μαράκης, εγγονός του Θρασύβουλου Καλαφατάκη, περιέγραψε μια σκηνή που προκαλεί δέος: ενώ οι Γερμανοί διάλεγαν τους πιο νέους για εκτέλεση, ο παππούς του κατάφερε να βγάλει από το καμιόνι έναν 19χρονο για να τον σώσει, βάζοντας στη θέση του έναν ηλικιωμένο, σε μια πράξη ακραίας αλληλεγγύης μπροστά στον θάνατο.
Η φρίκη της διαδικασίας, όπου οι μελλοθάνατοι πηγαίναν στον τοίχο ανά εικοσάδες και υποχρεώνονταν να μαζεύουν τα πτώματα των προηγουμένων, δεν έκαμψε το ηθικό τους. Ο Νικόλαος Σοφιανός μετέφερε την ιστορία του θείου του, Σπήλιου Αμπελογιάννη, ο οποίος λίγο πριν την εκτέλεση πέταξε ένα μαντήλι που έφτασε τελικά στα χέρια της μητέρας του. Εκείνη το κράτησε κρυμμένο σε ένα κουτάκι στον κήπο με κίνδυνο της ζωής της για δεκαετίες, μέχρι που στα 95 της χρόνια το παρέδωσε ως ιερό κειμήλιο. Αυτοί οι άνθρωποι πήγαιναν στον θάνατο με απαράμιλλη περηφάνια, αφήνοντας πίσω τους μια κληρονομιά που παραμένει ζωντανή μέσα από τις μνήμες των δικών τους ανθρώπων.
Η διαδικασία πιστοποίησης και ο ρόλος των εμπειρογνωμόνων
Η ανακήρυξη ως μνημείου των φωτογραφιών με τους «200» από το Κεντρικό Συμβούλιου Νεωτέρων Μνημείων δίνει νέα διάσταση στην υπόθεση.
Η επιχείρηση για τη διεκδίκηση και τον επαναπατρισμό των συγκλονιστικών φωτογραφιών από την εκτέλεση των αγωνιστών στην Καισαριανή εισέρχεται στην τελική ευθεία. Σύμφωνα με πληροφορίες του ΕΡΤnews, το κρίσιμο ραντεβού της ελληνικής αποστολής με τον συλλέκτη έχει «κλειδώσει» για το πρωί της Παρασκευής, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας μεθοδικά οργανωμένης επιχείρησης του Υπουργείου Πολιτισμού.
Έμπειρα στελέχη και εμπειρογνώμονες του Υπουργείου θα βρεθούν στα γραφεία της εταιρείας του κατόχου, έχοντας μαζί τους όλα τα απαραίτητα τεχνικά μέσα. Το πρώτο και κρισιμότερο βήμα είναι ο έλεγχος της εγκυρότητας και της γνησιότητας των φωτογραφιών. Μόλις ολοκληρωθεί η επιστημονική επικύρωση, η ελληνική πλευρά θα προχωρήσει στην επίσημη αναγνώριση της συλλογής ως μνημείο της χώρας.
Η νομική «θωράκιση» και η διεκδίκηση
Η αναγνώριση των φωτογραφιών ως μνημείων αλλάζει πλήρως τη διαπραγματευτική βάση, καθώς θέτει αυστηρά νομικά πλαίσια. Η κίνηση αυτή πρακτικά «παγώνει» για πάντα οποιαδήποτε πιθανότητα πώλησης ή δημοπρασίας της συλλογής σε τρίτους. Πλέον, το ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι αν η απόκτηση των φωτογραφιών θα γίνει μέσω απευθείας αγοράς ή αν ο κάτοχος θα υποχρεωθεί σε παραχώρηση, λόγω του μνημειακού τους χαρακτήρα.
Παρά το αυστηρό νομικό πλαίσιο, πηγές αναφέρουν ότι επικρατεί πολύ καλό κλίμα ανάμεσα στις δύο πλευρές. Ο κάτοχος φαίνεται να έχει αντιληφθεί την τεράστια ιστορική σημασία της συλλογής για την Ελλάδα. Η όλη διαδικασία της αυτοψίας αναμένεται να διαρκέσει περίπου πέντε με έξι ώρες και θα ολοκληρωθεί αύριο το μεσημέρι. Οι επίσημες ανακοινώσεις για την έκβαση της αποστολής θα γίνουν από το Υπουργείο Πολιτισμού.
