Σε εξέλιξη βρίσκονται διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν για αποκλιμάκωση, όπως επιβεβαιώνει η κυβέρνηση του Πακιστάν, η οποία έχει αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή ανάμεσα στις δύο πλευρές. Η πρωτοβουλία του Ισλαμαμπάντ έρχεται σε μια ιδιαίτερα εύθραυστη στιγμή, όπου οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται, ενώ παράλληλα πληθαίνουν τα σημάδια ότι ένα λάθος υπολογισμού μπορεί να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη περιφερειακή ανάφλεξη. Στο επίκεντρο των επαφών βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, το πέρασμα στρατηγικής σημασίας που έχει κλείσει το Ιράν και το οποίο παραδοσιακά λειτουργεί ως «βαρόμετρο» για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια και τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Σύμφωνα με την πακιστανική διπλωματία, στόχος των συνομιλιών είναι η επιστροφή στην εφαρμογή του «μνημονίου κατανόησης» που είχε υπογραφεί στα μέσα Ιουνίου και παρουσιαζόταν ως πιθανή αφετηρία για τερματισμό των εχθροπραξιών. Ωστόσο, η διαδικασία εκτροχιάστηκε στις αρχές Ιουλίου, όταν οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί στο Ιράν επανεκκίνησαν και ακολούθησαν ιρανικά αντίποινα. Από εκείνο το σημείο και μετά, το διπλωματικό παράθυρο δεν έκλεισε πλήρως, αλλά στένεψε επικίνδυνα, με κάθε νέο πλήγμα να αυξάνει το πολιτικό κόστος των υποχωρήσεων και για τις δύο πλευρές.
Διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν για αποκλιμάκωση: Το Πακιστάν στον ρόλο του μεσολαβητή
Το Πακιστάν παρουσιάζει την εμπλοκή του ως προσπάθεια σταθεροποίησης ενός γεωπολιτικού περιβάλλοντος που επηρεάζει άμεσα την περιοχή, τις εμπορικές ροές και την ασφάλεια των κρατών του Κόλπου. Οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν για αποκλιμάκωση, όπως μεταδίδεται, εστιάζουν σε πρακτικά βήματα: μείωση στρατιωτικής πίεσης, αποφυγή νέων πληγμάτων που θα προκαλέσουν αλυσιδωτές αντιδράσεις και, κυρίως, επαναφορά της λειτουργικότητας στα Στενά του Ορμούζ. Το κλείσιμο του περάσματος δεν είναι μόνο στρατιωτικό ή πολιτικό μήνυμα· είναι και μοχλός πίεσης με άμεσες συνέπειες στις τιμές ενέργειας, στις ασφαλίσεις πλοίων και στην ευρύτερη σταθερότητα.
Παρά τις επαφές, η εικόνα στο πεδίο παραμένει ρευστή. Τις πρώτες πρωινές ώρες της Παρασκευής δεν ανακοινώθηκε νέος γύρος αμερικανικών πληγμάτων. Μία ημέρα νωρίτερα, ωστόσο, η CENTCOM είχε γνωστοποιήσει ότι έπληξε «δεκάδες» εγκαταστάσεις των Φρουρών της Επανάστασης, ως αντίποινα για την εκτόξευση ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων εναντίον αμερικανικών βάσεων στη Μέση Ανατολή. Οι Φρουροί της Επανάστασης, από την πλευρά τους, ανακοίνωσαν ότι τρία μέλη τους σκοτώθηκαν σε αμερικανικό πλήγμα στο βορειοδυτικό Ιράν, ενώ παράλληλα αναφέρθηκε ότι τρία μέλη της ίδιας οικογένειας έχασαν τη ζωή τους ύστερα από βομβαρδισμό κατοικίας στη νήσο Κεσμ. Αυτές οι απώλειες εντείνουν την πίεση στις ηγεσίες, δυσκολεύοντας την αποκλιμάκωση την ώρα που οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν για αποκλιμάκωση βρίσκονται σε εξέλιξη.
Διευρύνεται το μέτωπο της σύγκρουσης σε περισσότερες χώρες
Την ίδια στιγμή που οι διπλωματικές προσπάθειες επιχειρούν να κρατήσουν ανοιχτό έναν δίαυλο, ο πόλεμος φαίνεται να μετατοπίζεται και να εξαπλώνεται σε περισσότερα σημεία της περιοχής. Μετά τους αμερικανοσαουδαραβικούς βομβαρδισμούς εναντίον φιλοϊρανικών οργανώσεων στο Ιράκ, η Αίγυπτος ανακοίνωσε πως επίθεση με drone προκάλεσε πυρκαγιά σε δύο πλοία μεταφοράς φυσικού αερίου στο λιμάνι της Δαμιέτης. Το ένα πλοίο ήταν αμερικανικής ιδιοκτησίας, ενώ δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί. Καμία πλευρά δεν ανέλαβε την ευθύνη, με τον πρόεδρο Άμπντελ Φάταχ αλ Σίσι να καλεί τη διεθνή κοινότητα να τερματίσει την κλιμάκωση.
Οι Χούθι της Υεμένης αρνήθηκαν εμπλοκή, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, κατηγόρησε το Ισραήλ, κάνοντας λόγο για ενδεχόμενη επίθεση «ψευδούς σημαίας» με στόχο την υπονόμευση της περιφερειακής ειρήνης. Στο Κουβέιτ, ένας άνθρωπος σκοτώθηκε σε επίθεση που αποδόθηκε στο Ιράν εναντίον εγκατάστασης κινεζικής εταιρείας, γεγονός που προσθέτει και την παράμετρο της κινεζικής παρουσίας σε κρίσιμες υποδομές. Παράλληλα, η Ιορδανία ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε πέντε ιρανικούς πυραύλους, ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης υποστήριξαν ότι στοχοποίησαν αμερικανικά αεροσκάφη στην αεροπορική βάση Αλ Αζράκ. Όλα αυτά δημιουργούν ένα μωσαϊκό αλληλεπικαλυπτόμενων επεισοδίων που δυσκολεύει τη διαχείριση και αυξάνει τον κίνδυνο γενικευμένης σύγκρουσης.
Πολυεθνικός ναυτικός συνασπισμός στην Ερυθρά Θάλασσα
Μπροστά στη διεύρυνση των απειλών για τη διεθνή ναυσιπλοΐα, η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε τη δημιουργία πολυεθνικού ναυτικού συνασπισμού για την προστασία των εμπορικών και ενεργειακών διαδρομών στην Ερυθρά Θάλασσα, στα στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ και στον Κόλπο του Άντεν. Στη συνάντηση στο Ριάντ συμμετείχαν εκπρόσωποι 43 χωρών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ 14 κράτη εξέφρασαν επίσημα τη στήριξή τους στην πρωτοβουλία. Η κίνηση αυτή δείχνει ότι η κρίση δεν αφορά μόνο τα εμπλεκόμενα μέρη, αλλά και ολόκληρη την αρχιτεκτονική ασφάλειας των θαλάσσιων εμπορικών δρόμων.
Η Ερυθρά Θάλασσα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά το κλείσιμο του στενού του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου που καταναλώνονται παγκοσμίως. Με απλά λόγια, κάθε επιπλέον μέρα έντασης μεταφράζεται σε υψηλότερο οικονομικό ρίσκο, πιθανές ελλείψεις, ακριβότερες μεταφορές και αυξημένη πολιτική πίεση σε κυβερνήσεις που εξαρτώνται από σταθερές ροές ενέργειας.
Παρά τη σκλήρυνση της αντιπαράθεσης, η επιβεβαίωση ότι συνεχίζονται διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν για αποκλιμάκωση κρατά ζωντανή την πιθανότητα να υπάρξει ένα νέο πλαίσιο συνεννόησης. Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι μόνο μια προσωρινή παύση πυρός, αλλά μια σειρά δεσμευτικών βημάτων που θα αποτρέψουν την επανάληψη της κλιμάκωσης, θα μειώσουν τον κίνδυνο λάθους και θα επιτρέψουν την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας σε κρίσιμα περάσματα. Σε αυτό το πλαίσιο, οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν για αποκλιμάκωση δεν αποτελούν απλώς μια διπλωματική είδηση, αλλά μια από τις ελάχιστες ρεαλιστικές διεξόδους για να αποφευχθεί μια ευρύτερη, μακρόχρονη κρίση στη Μέση Ανατολή.
