Το 1920, ο Αμερικανός ψυχολόγος John B. Watson και η βοηθός του Rosalie Rayner πραγματοποίησαν ένα πείραμα που σήμερα θεωρείται βαθιά ανήθικο και αποτρόπαιο, καθώς περιελάμβανε τον σκόπιμο ψυχολογικό βασανισμό ενός βρέφους εννέα μηνών. Στόχος τους ήταν να αποδείξουν ότι οι άνθρωποι μπορούν να προγραμματιστούν να φοβούνται μέσω της κλασικής εξαρτημένης μάθησης, επεκτείνοντας τις θεωρίες του Παβλόφ από τα σκυλιά στους ανθρώπους.
Η διαδικασία ήταν σκληρή: οι ερευνητές παρουσίαζαν στον μικρό Άλμπερτ διάφορα αντικείμενα και ζώα, όπως έναν λευκό αρουραία, έναν πίθηκο και ένα κουνέλι. Αρχικά, το παιδί δεν έδειχνε κανέναν φόβο. Ωστόσο, κάθε φορά που ο Άλμπερτ προσπαθούσε να αγγίξει τον αρουραία, ο Watson χτυπούσε μια μεταλλική ράβδο πίσω από το κεφάλι του, παράγοντας έναν εκκωφαντικό θόρυβο που τρομοκρατούσε το βρέφος.
Μετά από επανειλημμένες συνεδρίες, ο Άλμπερτ εμφάνισε έντονο φόβο και κλάμα με την απλή θέα του αρουραίου, ακόμη και χωρίς τον θόρυβο. Το πιο ανησυχητικό ήταν η γενίκευση του φόβου: το παιδί άρχισε να αντιδρά με τρόμο σε οτιδήποτε έμοιαζε με το λευκό πειραματόζωο, όπως σε ένα κουνέλι, σε έναν σκύλο, ακόμα και σε μια μάσκα Άγιου Βασίλη με λευκή γενειάδα. Στην τελευταία τους συνάντηση, οι επιστήμονες παρατήρησαν το παιδί να τρέμει και να πιπιλάει το δάχτυλό του για να παρηγορηθεί, όμως δεν έγινε ποτέ καμία προσπάθεια απευαισθητοποίησης ή «θεραπείας» του φόβου του, καθώς η μητέρα του τον απομάκρυνε από το νοσοκομείο.
Σήμερα, ένα τέτοιο πείραμα θα ήταν αδιανόητο. Πέρα από την απουσία συναίνεσης, η ηθική πλευρά του να προκαλείς εσκεμμένα ψυχικό τραύμα σε ένα παιδί είναι αδικαιολόγητη. Επιπλέον, η επιστημονική εγκυρότητα της μελέτης αμφισβητείται έντονα από σύγχρονους ερευνητές.
Η τύχη του μικρού Άλμπερτ παρέμεινε μυστήριο για δεκαετίες, με δύο επικρατέστερες θεωρίες για την ταυτότητά του. Ο Hall Beck υποστήριξε ότι επρόκειτο για τον Douglas Merritte, ο οποίος δυστυχώς έπασχε από υδροκεφαλισμό και πέθανε σε ηλικία μόλις έξι ετών. Αντίθετα, ο Russ Powell αναγνώρισε ως Άλμπερτ τον William Albert Barger, ο οποίος έζησε μια ευτυχισμένη ζωή μέχρι το 2007, αν και η ανιψιά του ανέφερε πως ο θείος της είχε μια ανεξήγητη αποστροφή προς τα ζώα καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του.
