Ο νέος βασιλιάς της Νορβηγίας, Χάακον Η΄, απηύθυνε το πρώτο του διάγγελμα προς τον λαό το Σάββατο 29 Αυγούστου, λιγότερο από ένα 24ωρο μετά τον θάνατο του πατέρα του, βασιλιά Χάραλντ Ε΄, σε ηλικία 89 ετών. Με λόγο συγκινημένο αλλά σταθερό, ο 53χρονος μονάρχης απέδωσε βαθύ φόρο τιμής στον εκλιπόντα πατέρα του, υπογραμμίζοντας την αφοσίωσή του στις αξίες, την οικογένεια και την πατρίδα.
Φορώντας μαύρο κοστούμι, λευκό πουκάμισο και μαύρη γραβάτα, ο νέος βασιλιάς της Νορβηγίας ευχαρίστησε τους χιλιάδες πολίτες που κατέκλυσαν την πλατεία έξω από το βασιλικό παλάτι στο Όσλο με λουλούδια, αφιερώματα και κεριά, υπογραμμίζοντας πως η παρουσία τους έφερε «παρηγοριά και δύναμη» σε μια ημέρα εθνικού πένθους αλλά και μετάβασης.
Το πρώτο μήνυμα του νέου βασιλιά της Νορβηγίας
Στην τηλεοπτική του ομιλία, ο Χάακον μίλησε με τρυφερότητα για τον βασιλιά Χάραλντ Ε΄, περιγράφοντάς τον ως στοργικό πατέρα, γλυκό και εύθυμο παππού, προσεκτικό σύζυγο και ενοποιητική μορφή για ολόκληρη την οικογένεια. «Πάνω απ’ όλα, ήσουν ένας άνθρωπος που παρέμεινε πάντα πιστός στις αξίες και στις δεσμεύσεις σου», είπε, ανακαλώντας μνήμες που, όπως τόνισε, τον κάνουν υπερήφανο για όσα ο πατέρας του υπερασπίστηκε στη ζωή του. Αναφέρθηκε και στην ιδιαίτερη σημασία της ημέρας, καθώς ο Χάραλντ και η βασίλισσα Σόνια θα γιόρταζαν την 58η επέτειο του γάμου τους. Με εμφανή συγκίνηση, απευθύνθηκε στη μητέρα του: «Χρόνια πολλά για την επέτειο του γάμου σου, αγαπημένη μου μαμά».
Ο νέος βασιλιάς στάθηκε ιδιαίτερα στο χρέος της υπηρεσίας προς το έθνος. «Τώρα είναι η σειρά μου», σημείωσε, εξηγώντας πως η αποστολή του βασιλιά σημαίνει «να είσαι πρόθυμος να διακινδυνεύσεις τα πάντα, ακόμη και τη ζωή σου, για την ελευθερία και την ανεξαρτησία της Νορβηγίας». Δήλωσε ότι θα ακολουθήσει τον δικό του δρόμο, όπως έκανε και ο πατέρας του, και επανέλαβε τις θεμελιώδεις αρχές της χώρας ως συνταγματικής μοναρχίας: εμπιστοσύνη στη δημοκρατία, στο κράτος δικαίου και στην ισότητα της αξίας κάθε ανθρώπου. «Θέλουμε μια Νορβηγία με χώρο για όλους, όπου θα νιώθουμε τη δύναμη της κοινότητάς μας και θα ξέρουμε βαθιά μέσα μας ότι είμαστε ένας λαός», τόνισε.
Μια χώρα σε πένθος και ενότητα
Το πλήθος που συγκεντρώθηκε έξω από το παλάτι χειροκρότησε αυθόρμητα στο τέλος της ομιλίας, με πολλούς να παρακολουθούν από τα κινητά τους τηλέφωνα. Από το βράδυ της Παρασκευής, χιλιάδες πολίτες έσπευσαν να καταθέσουν λουλούδια, να ανάψουν κεριά και να αφήσουν μηνύματα στήριξης. Έχει κηρυχθεί εθνική περίοδος πένθους, ενώ σε ολόκληρη τη Νορβηγία εκκλησίες και δημαρχεία άνοιξαν τις πόρτες τους για όσους ήθελαν να υπογράψουν τα βιβλία συλλυπητηρίων.
Στο Δημαρχείο του Όσλο, η δήμαρχος Anne Lindboe ήταν η πρώτη που έγραψε μήνυμα: «Αγαπητέ βασιλιά Χάραλντ, δεν χρειαζόσουν στέμμα για να είσαι βασιλιάς. Σ’ ευχαριστούμε για όλα όσα έκανες για την πόλη μας. Δεν θα σε ξεχάσουμε ποτέ». Οι σημαίες κυματίζουν μεσίστιες, ενώ πορτρέτα του εκλιπόντος βασιλιά με επίσημη στολή κοσμούν στάσεις λεωφορείων, τραμ, σταθμούς μετρό, καταστήματα και δημόσια κτήρια. Η κεντρική λεωφόρος Καρλ Γιόχαν του Όσλο γέμισε με ανθρώπους κάθε ηλικίας και κοινωνικής προέλευσης που κατευθύνονταν προς το παλάτι κρατώντας λουλούδια, χειρόγραφες κάρτες και μικρές εθνικές σημαίες.
Η οικογένεια, η διαδοχή και το σύνθημα «Όλα για τη Νορβηγία»
Με την ανάρρησή του, ο Χάακον Η΄ υιοθέτησε το ιστορικό σύνθημα «Όλα για τη Νορβηγία», που χρονολογείται από τον προπάππου του και συμβολίζει την αντίληψη της μοναρχίας ως θεσμού υπηρεσίας. Η σύζυγός του φέρει πλέον τον τίτλο της βασίλισσας Μέτε-Μαρίτ, ενώ η πρωτότοκη κόρη του, Ίνγκριντ Αλεξάνδρα, καθίσταται πριγκίπισσα και διάδοχος του θρόνου. Ο νέος βασιλιάς ευχαρίστησε δημόσια τον πατέρα του επειδή υπήρξε «ζεστός και αξιόπιστος» γονέας για τον ίδιο και την αδελφή του, πριγκίπισσα Μάρθα Λουίζ, και δεν έκρυψε πως τώρα «αντιμετωπίζει ένα μεγάλο έργο», δεσμευόμενος να ανταποκριθεί με συνέπεια και ταπεινότητα.
Το συνταγματικό πλαίσιο και τα επόμενα βήματα
Νωρίτερα το Σάββατο, ο νέος βασιλιάς της Νορβηγίας υποδέχθηκε στο παλάτι τους επικεφαλής της Εκκλησίας της Νορβηγίας, του κοινοβουλίου και του ανώτατου δικαστηρίου, καθώς και τον πρωθυπουργό, Γιόνας Γκαρ Στέρε, ο οποίος μετέβη για να προσκυνήσει το φέρετρο του εκλιπόντος βασιλιά, που μεταφέρθηκε από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Όσλο. Μιλώντας στο Reuters λίγο πριν το διάγγελμα, ο πρωθυπουργός τόνισε ότι ο Χάακον διαθέτει «την ικανότητα να δημιουργεί ατμόσφαιρα ενότητας», ένα γνώρισμα που μοιράζεται με τον πατέρα του.
Ο Χάακον Η΄ θα ορκιστεί πίστη στο κοινοβούλιο την Τρίτη. Σύμφωνα με την παράδοση από το 1908, δεν προβλέπεται τελετή στέψης, ωστόσο υπάρχει η δυνατότητα ευλογίας της βασιλείας σε λειτουργία στον καθεδρικό ναό του Τρόντχαϊμ, όπως συνέβη με προηγούμενους μονάρχες. Η ημερομηνία της κηδείας του βασιλιά Χάραλντ Ε΄ δεν έχει ακόμη οριστεί. Το φέρετρό του έχει τοποθετηθεί στο παρεκκλήσι του παλατιού, όπου πλήθος κόσμου συρρέει για το τελευταίο αντίο. Ο Χάραλντ θα ταφεί δίπλα στη μητέρα του, την πριγκίπισσα διάδοχο Μάρθα, τον πατέρα του, βασιλιά Όλαφ, τη γιαγιά του, βασίλισσα Μοντ, και τον παππού του, βασιλιά Χάακον.
Η παρακαταθήκη του Χάραλντ Ε΄ και το βλέμμα στο μέλλον
Ο εκλιπών βασιλιάς εκπροσώπησε τη Νορβηγία με υπερηφάνεια εντός και εκτός συνόρων, μέσα από ταξίδια σε όλη τη χώρα, επίσημες εκδηλώσεις στο παλάτι, αλλά και διεθνείς πρωτοβουλίες. «Θα μου λείψει το γέλιο του και ο καλοπροαίρετος τρόπος με τον οποίο αντιμετώπιζε τους ανθρώπους και τις καταστάσεις», είπε ο Χάακον, συγκρατώντας τη συγκίνησή του. Καθώς τα τελευταία χρόνια είχε υπηρετήσει επανειλημμένα ως αντιβασιλέας λόγω των προβλημάτων υγείας του Χάραλντ Ε΄, ο νέος μονάρχης εμφανίζεται προετοιμασμένος για το βάρος της αποστολής του.
Στο κλείσιμο του διαγγέλματος, ο νέος βασιλιάς της Νορβηγίας υπογράμμισε την αξία της ενότητας ως προϋπόθεσης σταθερότητας: «Η οικογένειά μας έχει βιώσει πόσο σημαντικό είναι να είμαστε ενωμένοι, ακόμη και στις δύσκολες στιγμές. Η ενότητά μας είναι μεγάλη δύναμη για το έργο που καλούμαστε να επιτελέσουμε για τη Νορβηγία». Σε μια περίοδο πένθους αλλά και ανανέωσης, το πρώτο του μήνυμα λειτούργησε ως γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το μέλλον: ένας χαιρετισμός τιμής στον Χάραλντ Ε΄ και μια υπόσχεση αφοσίωσης στο έθνος. Με οδηγό το «Όλα για τη Νορβηγία», ο νέος βασιλιάς της Νορβηγίας θέτει τις βάσεις μιας βασιλείας προσηλωμένης στη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
