Μια εκπληκτική ανακάλυψη στην αρχαία πόλη Οξύρρυγχο της Αιγύπτου έχει ενθουσιάσει αρχαιολόγους και φιλολόγους: ένα μοναδικό απόσπασμα της Ιλιάδας του Ομήρου βρέθηκε μέσα σε μια μούμια. Αυτή η ενδιαφέρουσα εύρεση ρίχνει φως στους τρόπους που τα αρχαία κείμενα επαναχρησιμοποιούνταν στις ταφικές πρακτικές και μου αρέσει να εξερευνώ τον αντίκτυπο της ελληνικής γραμματείας στη ρωμαϊκή Αίγυπτο.
Η ανακάλυψη στην Αλ Μπαχνάσα
Η ανακάλυψη πραγματοποιήθηκε στην Αλ Μπαχνάσα, περίπου 190 χιλιόμετρα νότια του Καΐρου, χάρη στη συνεργασία του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης και του Ινστιτούτου της Αρχαίας Εγγύς Ανατολής. Ο τάφος 65, μια υπόγεια ταφική δομή, παρουσίασε σημαντικά ευρήματα παρά τις ενδείξεις αρχαίας σύλησης. Οι ερευνήτριες Μαΐτε Μασκόρτ και Έστερ Πονς Μεγιάντο ανακάλυψαν μούμιες με επιδέσμους διακοσμημένους με γεωμετρικά σχέδια και έντονα χρώματα, πολύχρωμες ξύλινες σαρκοφάγους και σπάνια μεταλλικά αντικείμενα, όπως χρυσά φύλλα και μια μικρή ποσότητα χαλκού.
Ο καθηγητής Χασάν Αμέρ, επικεφαλής της αιγυπτιακής ομάδας ανασκαφών από το Πανεπιστήμιο του Καΐρου, δήλωσε ότι ο τάφος 65 είναι σημαντικός για την κατανόηση της συναρπαστικής διαδικασίας που συνδέει τις αιγυπτιακές ταφικές παραδόσεις με τις επιρροές του ελληνιστικού και ρωμαϊκού κόσμου.
Ο θησαυρός της Ιλιάδας
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα είναι το απόσπασμα του παπύρου, που διασώζει στίχους από τη Β΄ ραψωδία της Ιλιάδας, γνωστός ως «Κατάλογος των πλοίων». Αυτό το σημαντικό τμήμα απαριθμεί τις ελληνικές δυνάμεις που συμμετείχαν στην εκστρατεία κατά της Τροίας. Αν και οι πάπυροι συχνά ανακαλύπτονται στην Οξύρρυγχο, η παρουσία τους εντός μιας μούμιας είναι σπάνιη, καθιστώντας την ανακάλυψη μοναδική από λογοτεχνική και ιστορική σκοπιά.
Οι ειδικοί πιστεύουν ότι αυτό το θραύσμα πιθανότατα επαναχρησιμοποιήθηκε ως μέρος των επιδέσμων ή του καρτονάζ της μούμιας, κάτι που συμβαδίζει με τις αρχαίες πρακτικές. Σε πολλές περιπτώσεις, απορριφθέντα κείμενα αξιοποιούνταν στην προετοιμασία της ταφής, αντί να χρησιμοποιούνται για καθαρά συμβολικούς σκοπούς.
Οι πολιτισμικές επιρροές στην Αίγυπτο
Η ανακάλυψη εντάσσεται στη μελέτη των πολιτισμικών ανταλλαγών που χαρακτήρισαν τη διάρκεια της ελληνορωμαϊκής περιόδου. Στις περιόδους αυτές, η Αίγυπτος βρέθηκε στο επίκεντρο έντονων πολιτισμικών ρευμάτων, με τη διάδοση της ελληνικής γλώσσας και γραμματείας να παίζει καθοριστικό ρόλο.
Τα κείμενα του Ομήρου δεν είναι απλώς λογοτεχνικά έργα, αλλά και ιστορικές πηγές που αποτυπώνουν την κουλτούρα και τις αξίες των αρχαίων ελληνικών κοινοτήτων.
Ο Χεσάμ Αλ Λέιζι, Γενικός Γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Αρχαιοτήτων, υπογράμμισε ότι η εύρεση αυτών των κειμένων ενισχύει την κατανόηση των ταφικών τελετουργιών της περιοχής κατά την ελληνορωμαϊκή περίοδο. Αυτή η σημαντική εύρεση δεν προσφέρει μόνο νέες πληροφορίες για την πολιτισμική ταυτότητα της εποχής αλλά και αποδεικνύει τη σημασία της Οξυρρύγχου ως κεντρικού σημείου για την καταγραφή αρχαίων ελληνικών κειμένων.
