Τα άψυχα σώματα έντεκα ανθρώπων ανασύρθηκαν από τη θάλασσα μετά το ναυάγιο σκάφους στα ανοιχτά της Τυνησίας, σε ένα ακόμη τραγικό επεισόδιο της μεταναστευτικής διαδρομής προς την Ιταλία. Σύμφωνα με ανακοίνωση των τυνησιακών αρχών σήμερα (23/8), άλλοι τρεις επιβαίνοντες εξακολουθούν να αγνοούνται, ενώ οι επιχειρήσεις εντοπισμού και διάσωσης συνεχίζονται με αμείωτη ένταση.
Μονάδες της ακτοφυλακής, του στρατού και της πολιτικής προστασίας επιχειρούν στην περιοχή, με τη συνδρομή δύο ελικοπτέρων, σε μια προσπάθεια να εντοπίσουν ίχνη των αγνοουμένων πριν οι καιρικές και θαλάσσιες συνθήκες μειώσουν περαιτέρω τις πιθανότητες. Το ναυάγιο σημειώθηκε όταν το σκάφος, που είχε αποπλεύσει νωρίς το πρωί της Πέμπτης με 15 επιβαίνοντες, βυθίστηκε σε θαλάσσια ζώνη ανοικτά των τυνησιακών ακτών. Οι επιβαίνοντες ήταν κυρίως νέοι άνθρωποι, όπως αναφέρουν οι διαθέσιμες πληροφορίες.
Oι πρώτες μαρτυρίες
Μέχρι στιγμής έχει επιβεβαιωθεί ότι μόνο ένα άτομο διασώθηκε ζωντανό, όπως δήλωσε επικεφαλής ομάδας για τα δικαιώματα των μεταναστών. Η μαρτυρία του επιζώντα φωτίζει τις δραματικές ώρες που προηγήθηκαν: ανέφερε ότι το σκάφος έμεινε ακυβέρνητο στη θάλασσα για περίπου 48 ώρες, παρασυρόμενο χωρίς επαρκή μέσα πλοήγησης και χωρίς τη δυνατότητα ουσιαστικής επικοινωνίας. Τελικά, εντοπίστηκε και περισυνελέγη από διερχόμενο εμπορικό πλοίο, γεγονός που αποδείχθηκε καθοριστικό για τη διάσωσή του.
Η εικόνα ενός μικρού σκάφους, εκτεθειμένου για δύο μερόνυχτα στα κύματα, αναδεικνύει τις εξαιρετικά επικίνδυνες συνθήκες με τις οποίες έρχονται αντιμέτωποι όσοι επιχειρούν το πέρασμα. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα σκάφη είναι υπερπλήρη ή ακατάλληλα για ανοιχτή θάλασσα, ενώ οι επιβαίνοντες συχνά δεν διαθέτουν σωσίβια, νερό ή βασικό εξοπλισμό ασφαλείας. Σε τέτοιες συνθήκες, μια μικρή βλάβη ή μια αλλαγή του καιρού μπορεί να μετατραπεί σε θανατηφόρα παγίδα.
Ποιοι ήταν οι επιβαίνοντες
Σύμφωνα με όσα δήλωσε στο Reuters ο επικεφαλής του Τυνησιακού Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ανάμεσα στους επιβαίνοντες βρίσκονταν επτά μέλη της ίδιας οικογένειας, καθώς και ένας άνδρας που ταξίδευε μαζί με την έγκυο σύζυγό του. Οι πληροφορίες αυτές προσδίδουν ιδιαίτερο βάρος στο περιστατικό, καθώς καταδεικνύουν ότι δεν επρόκειτο μόνο για μεμονωμένους ταξιδιώτες, αλλά και για οικογένειες που ρίσκαραν τα πάντα αναζητώντας ασφάλεια ή καλύτερες συνθήκες ζωής.
Όλοι οι μετανάστες, σύμφωνα με την ίδια πηγή, κατάγονταν από την περιοχή Μπεν Γκερντάν, στη νοτιοανατολική Τυνησία. Πρόκειται για μια περιοχή που έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο μεταναστευτικών ροών, καθώς η γεωγραφική της θέση και οι κοινωνικοοικονομικές πιέσεις λειτουργούν συχνά ως παράγοντες ώθησης για την αναζήτηση διεξόδου προς την Ευρώπη.
Η επικίνδυνη κεντρική μεσογειακή διαδρομή και τα ανοιχτά της Τυνησίας
Η κεντρική μεσογειακή διαδρομή, που ξεκινά από τις ακτές της Βόρειας Αφρικής και οδηγεί προς την Ιταλία, παραμένει μία από τις πιο θανατηφόρες μεταναστευτικές οδούς στον κόσμο. Τα ανοιχτά της Τυνησίας, όπως και τα ανοιχτά της Λιβύης, αποτελούν σημεία-κλειδιά αυτής της διαδρομής: γεωγραφικά βρίσκονται κοντά στο ευρωπαϊκό έδαφος, αλλά η απόσταση και κυρίως οι κίνδυνοι της θάλασσας είναι αρκετοί για να μετατρέψουν το ταξίδι σε ρουλέτα ζωής και θανάτου.
Μετανάστες από την Αφρική και τη Μέση Ανατολή, αλλά και από χώρες της ίδιας της Βόρειας Αφρικής, επιχειρούν το πέρασμα συχνά μέσω κυκλωμάτων διακίνησης. Τα δίκτυα αυτά εκμεταλλεύονται την απελπισία ανθρώπων που δεν βλέπουν άλλες επιλογές, οδηγώντας τους σε ταξίδια με σκάφη μη αξιόπλοα ή ακατάλληλα για τις καιρικές συνθήκες. Η πραγματικότητα στη θάλασσα είναι αμείλικτη: όταν κάτι πάει στραβά, οι χρόνοι αντίδρασης είναι κρίσιμοι και οι πιθανότητες επιβίωσης μειώνονται ραγδαία.
Αντιδράσεις οργανώσεων και το πλαίσιο συνεργασίας Τυνησίας–ΕΕ
Το ναυάγιο έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η μεταναστευτική πολιτική στην περιοχή βρίσκεται υπό έντονη διεθνή κριτική. Το Human Rights Watch, η Διεθνής Αμνηστία και δεκάδες άλλες οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατήγγειλαν τον περασμένο μήνα ότι συμφωνία για τη μετανάστευση μεταξύ της Τυνησίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνέβαλε στην «κανονικοποίηση» κακοποιήσεων εις βάρος μεταναστών και αιτούντων άσυλο στην Τυνησία. Παράλληλα, κάλεσαν την ΕΕ να αναστείλει τη χρηματοδότηση δραστηριοτήτων ελέγχου των συνόρων στις οποίες εμπλέκονται οι τυνησιακές δυνάμεις ασφαλείας.
Η συζήτηση γύρω από τέτοιες συμφωνίες είναι σύνθετη: από τη μία πλευρά, οι κυβερνήσεις επιδιώκουν να περιορίσουν τις παράτυπες διελεύσεις και να αντιμετωπίσουν τα κυκλώματα διακίνησης. Από την άλλη, οργανώσεις και παρατηρητές προειδοποιούν ότι όταν η έμφαση δίνεται μονομερώς στην αποτροπή, χωρίς ισχυρές εγγυήσεις προστασίας δικαιωμάτων και ασφαλείς νόμιμες οδούς, οι άνθρωποι ωθούνται σε ακόμη πιο επικίνδυνες επιλογές — και τα ναυάγια στα ανοιχτά της Τυνησίας γίνονται ένα επαναλαμβανόμενο, τραγικό αποτέλεσμα.
