Καθώς η κλιματική κρίση εντείνεται και η υπερθέρμανση του πλανήτη ενισχύει ακραία καιρικά φαινόμενα, σχεδόν ένα δισεκατομμύριο παιδιά παγκοσμίως εκτίθενται σήμερα σε τουλάχιστον τρεις ταυτόχρονους και αλληλοεπικαλυπτόμενους κλιματικούς κινδύνους, όπως ξηρασίες, καύσωνες και τροπικούς κυκλώνες.
Αυτό επισημαίνει νέα έκθεση της UNICEF, η οποία υπογραμμίζει ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής πλήττουν με ιδιαίτερη ένταση τον παιδικό πληθυσμό, με ορισμένες περιοχές του κόσμου να βρίσκονται σε σαφώς υψηλότερο επίπεδο έκθεσης σε πολλαπλές απειλές.
Η υπηρεσία του ΟΗΕ διασταύρωσε δεδομένα για το πού ζουν τα περίπου 2,4 δισεκατομμύρια παιδιά στον πλανήτη με τη γεωγραφική κατανομή των οκτώ συχνότερων κλιματικών κινδύνων: των πλημμυρών σε ακτές, των πλημμυρών εξαιτίας υπερχείλισης ποταμών, των ξηρασιών, των τροπικών καταιγίδων, των καυσώνων (τουλάχιστον τρεις συναπτές ημέρες με υψηλές θερμοκρασίες, διαφορετικές ανά χώρα), της ακραίας ζέστης (άνω των 35° Κελσίου όλη την ημέρα), των πυρκαγιών, των αμμοθυελλών…
Καθώς μια αλληλουχία καταστροφών πλήττει κάθε φορά περισσότερα παιδιά, η έκθεση αυτή εξετάζει πιο συγκεκριμένα αυτά που ζουν εκτεθειμένα σε τουλάχιστον τρεις κινδύνους, κατηγορία που έχει μεγεθυνθεί κατά πολύ τα τελευταία 20 χρόνια.
Ξηρασία και καύσωνες
Σχεδόν τα μισά παιδιά του κόσμου (1,1 δισεκ.) ζουν έτσι εκτεθειμένα σε τουλάχιστον τρεις αλληλεπικαλυπτόμενους κινδύνους, με τον πιο συχνό συνδυασμό να είναι η ξηρασία, η ακραία ζέστη και οι καύσωνες (296 εκατ. παιδιά, από τα οποία 74 εκατ, στη Νιγηρία, 34 εκατ. στο Πακιστάν και 32 εκατ. στην Ινδία).
Σχεδόν όλα τα παιδιά (κάπου 2,3 δισεκ.) είναι εκτεθειμένα σε τουλάχιστον έναν κίνδυνο, 2 δισεκ. σε τουλάχιστον 2, 364 εκατ. σε τουλάχιστον τέσσερις, 53 εκατ. σε τουλάχιστον πέντε, 4 εκατ. σε τουλάχιστον 6 και 123.000 σε τουλάχιστον επτά (από τα οποία 46.000 στη Μιανμάρ).
«Τα παιδιά βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής», συνοψίζει η εκτελεστική διευθύντρια της UNICEF, η Κάθριν Ράσελ, στα προλεγόμενα της έκθεσης Children’s Climate Risk Report, καλώντας να αναληφθεί δράση.
Δεν είναι όλα ίσα
Ποια είναι λοιπόν η χειρότερη χώρα για ένα παιδί στη Γη; «Δεν υπάρχει σύντονη απάντηση», σημείωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Τομ Σλέιμεϊκερ, εκ των συγγραφέων του κειμένου.
Με δεδομένο τον αριθμό των παιδιών σε κίνδυνο, είναι εκτεθειμένα λίγο ως πολύ παντού, σε φτωχές και σε πλούσιες χώρες. «Αλλά δεν είναι ίσα» απέναντι στους κινδύνους, επισήμανε.
Η UNICEF επισημαίνει την «ευαλωτότητα» παιδιών ανάλογα με την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, υποδομές και αγαθά (υγεία, τροφή, νερό, εκπαίδευση, προστασία). Και δίνει στη δημοσιότητα τα δεδομένα που χρησιμοποίησε, για να βοηθήσει τις κυβερνήσεις να προετοιμαστούν για την αναμενόμενη επιδείνωση της κλιματικής αλλαγής.
«Καυτά σημεία»
Υπάρχουν ωστόσο ορισμένα «καυτά σημεία», επισήμανε ο κ. Σλέιμεϊκερ, αναφερόμενος σε κράτη στην υποσαχάρια Αφρική, σε τμήματα της νότιας Ασίας και μικρά νησιωτικά κράτη.
Όσον αφορά τον συνδυασμό τουλάχιστον τριών κινδύνων, δεν προκαλεί «έκπληξη» το ότι οι χώρες με τα περισσότερα παιδιά κατατάσσονται στην κορυφή της κατάταξης (Μπανγκλαντές, Ινδία, Νιγηρία, Πακιστάν…).
Αλλά σε όρους ποσοστών των παιδιών σε κίνδυνο ανά χώρα, είναι η υποσαχάρια Αφρική, ειδικά τα κράτη του Σαχέλ, που βρίσκονται στην κορυφή, ειδικά η Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, το Τσαντ, το Μαλί, ο Νίγηρας, όπως και το Νότιο Σουδάν, όπου οι συνέπειες επιδεινώνονται από την δυσκολία των αρχών να αντιμετωπίσουν τέτοιες καταστάσεις.
Στο Τσαντ, για παράδειγμα, χώρα που ζει ανθρωπιστική κρίση και αντιμετωπίζει δυσκολίες ως προς την πρόσβαση στο πόσιμο νερό, στο ηλεκτρικό ρεύμα, στην τροφή, «πάνω από το 95% των παιδιών» απειλείται από τουλάχιστον τρεις κλιματικούς κινδύνους (ξηρασία, ακραία ζέστη και καύσωνας). Το ποσοστό αυτό είναι από τα υψηλότερα στην υφήλιο.
Η UNICEF τονίζει τον κίνδυνο του «φαύλου κύκλου» στις πιο ευάλωτες χώρες. Η ξηρασία προκαλεί μείωση της σοδειάς, άρα περισσότερη διατροφική ανασφάλεια, οι περιοχές που αντιμετωπίζουν ξηρασία είναι πιο επιρρεπείς σε πυρκαγιές, ή πλημμύρες, που καταστρέφουν σπίτια και σχολεία, κι αναγκάζουν πληθυσμούς να εκτοπιστούν. Τα εκτοπισμένα παιδιά είναι πολύ πιο ευάλωτα στην επόμενη καταστροφή και έχουν λιγότερα εφόδια για το μέλλον, ελλείψει σχολικής εκπαίδευσης. Χωρίς καν να λογαριάζονται ασθένειες όπως η ελονοσία, ή η χολέρα.
Ιδιαίτερα ευάλωτες χαρακτηρίζονται επίσης 39 νησιωτικές χώρες, που έχουν δομικούς περιορισμούς. Την απομόνωση, τη μικρή έκταση της επικράτειας, που μπορεί να υποστεί εκτεταμένες καταστροφές από τυφώνα ή κυκλώνα, χωρίς τη δυνατότητα καταφυγής αλλού, την έλλειψη πόσιμου νερού, την εξάρτηση από τις εισαγωγές…
Χώρες καταφύγια;
Τα δεδομένα δεν επιτρέπουν την εκτίμηση πως κάποια χώρα είναι στ’ αλήθεια απαλλαγμένη από τους κινδύνους.
«Σε πολλές χώρες, υπάρχουν μικρές μερίδες του πληθυσμού που δεν είναι εκτεθειμένες σε αυτούς τους κινδύνους», ανέφερε ο Τομ Σλέιμεϊκερ, εξηγώντας πως τείνουν να ζουν στο βόρειο ημισφαίριο, κυρίως στη Σκανδιναβία.
Όμως αυτό οφείλεται στο ότι η έκθεση καταπιάνεται με τους οκτώ πιο συχνούς κινδύνους σε παγκόσμια κλίμακα, επέμεινε. Τα παιδιά και σε αυτές τις χώρες μπορεί να αντιμετωπίσουν κλιματικούς κινδύνους, οι οποίοι δεν θίγονται στην έκθεση, για παράδειγμα, την τήξη των πάγων ή των μόνιμων στρωμάτων πάγου.
Πηγές: ΑΠΕ-ΜΠΕ, AFP
