Σε φάση αυξημένης κυκλοφορίας βρίσκεται ο ιός του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα, με τον καθηγητή Θεόδωρο Βασιλακόπουλο να εκτιμά ότι η έξαρση παραμένει «στην κορύφωση» και θα συνεχιστεί για άλλες δύο με τρεις εβδομάδες. Ο συνδυασμός υψηλών θερμοκρασιών και ειδικών μετεωρολογικών συνθηκών ευνοεί τη δραστηριότητα των κουνουπιών, άρα και τη μετάδοση, γι’ αυτό και η προσοχή των πολιτών πρέπει να είναι αυξημένη—ιδίως για τις ευπαθείς ομάδες. Μιλώντας στο ΕΡΤnews, ο κ. Βασιλακόπουλος εξήγησε ποια συμπτώματα χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση, ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο και ποια πρακτικά μέτρα μειώνουν ουσιαστικά τον κίνδυνο μόλυνσης.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του ΕΟΔΥ (έως 19 Αυγούστου), είχαν καταγραφεί 157 εγχώρια κρούσματα και 13 θάνατοι. Μόνο μέσα σε μία εβδομάδα δηλώθηκαν 47 νέα περιστατικά, ενώ οι θάνατοι αυξήθηκαν κατά τέσσερις. Από τους ασθενείς, 42 νοσηλεύονταν, εκ των οποίων 23 σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας—δεδομένα που δείχνουν ότι, παρότι οι περισσότερες λοιμώξεις είναι ήπιες ή ασυμπτωματικές, η νόσος μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να εξελιχθεί σοβαρά.
Γιατί αυξήθηκαν τα κρούσματα του ιού του Δυτικού Νείλου
Ο κ. Βασιλακόπουλος απέδωσε μέρος της εικόνας που καταγράφεται φέτος στην ενισχυμένη επιδημιολογική επιτήρηση. Με απλά λόγια, το σύστημα «βλέπει» περισσότερα περιστατικά, επειδή υπάρχει πιο ενδελεχής παρακολούθηση και, άρα, περισσότερες διαγνώσεις. Όπως τόνισε, «έχουμε πάρα πολύ αναλυτική, ενδελεχή επιδημιολογική επιτήρηση στο συγκεκριμένο νόσημα και γι’ αυτό πολύ εύκολα διαγιγνώσκονται πολλά περιστατικά».
Ταυτόχρονα, χαρακτήρισε τη φετινή χρονιά δύσκολη και συγκρίσιμη με το 2018. Η αύξηση των κρουσμάτων, ειδικά σε περιοχές όπως η Αττική, συνδέεται με τις καιρικές συνθήκες των προηγούμενων μηνών: θερμός χειμώνας και υγρή άνοιξη με συχνές βροχοπτώσεις. Αυτές οι συνθήκες δημιουργούν περισσότερες εστίες στάσιμων νερών και, κατ’ επέκταση, μεγαλύτερους πληθυσμούς κουνουπιών.
Η εκτίμησή του είναι σαφής: βρισκόμαστε ήδη σε φάση αιχμής και «η αιχμή θα διατηρηθεί τουλάχιστον δύο με τρεις εβδομάδες ακόμα», χωρίς να αναμένεται ουσιαστική αποκλιμάκωση μέχρι το τέλος Αυγούστου. Ο ΕΟΔΥ αναφέρει κρούσματα σε Αττική, Θεσσαλία, Κεντρική Μακεδονία, Πελοπόννησο και Στερεά Ελλάδα, με ιδιαίτερα αυξημένη επιβάρυνση στην Αττική.
Γιατί δεν μπορούν να αυξηθούν ανεξέλεγκτα οι ψεκασμοί
Ένα εύλογο ερώτημα είναι γιατί δεν «εντατικοποιούνται» απλώς οι ψεκασμοί. Ο καθηγητής υπενθύμισε ότι υπάρχει εθνικό σχέδιο δράσης που εφαρμόζεται κάθε χρόνο και περιλαμβάνει στοχευμένες παρεμβάσεις. Ωστόσο, η ένταση των ψεκασμών δεν μπορεί να αυξάνεται χωρίς όρια. Η υπέρβαση των επιστημονικά προβλεπόμενων ορίων μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες στο περιβάλλον, σε άλλα είδη εντόμων, σε ζώα και ενδεχομένως και στον άνθρωπο. «Πρέπει να είμαστε εντός επιστημονικά προκαθορισμένων ορίων στο πόσο επιθετικοί γινόμαστε», σημείωσε, επιμένοντας ότι η ατομική προστασία είναι καθοριστική παράλληλα με τις δράσεις της πολιτείας, των περιφερειών και των δήμων.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από τον ιό του Δυτικού Νείλου
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται οι ηλικιωμένοι, καθώς αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσησης. Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι μεγαλύτερο κίνδυνο έχουν επίσης τα άτομα με ανοσοκαταστολή και όσοι πάσχουν από χρόνια υποκείμενα νοσήματα. Παρότι σοβαρή νόσος μπορεί να εμφανιστεί και σε άλλες ηλικιακές ομάδες, όλα τα καταγεγραμμένα έως τότε θανατηφόρα περιστατικά αφορούσαν άτομα άνω των 65 ετών. «Οι ηλικιωμένοι είναι ιδιαίτερα ευπαθείς, οπότε εκεί πρέπει να έχουμε διπλή και τριπλή προσοχή», τόνισε.
Μέτρα προστασίας: από τις σήτες έως το «όπλο» του ανεμιστήρα
Η πρόληψη βασίζεται σε απλά, καθημερινά μέτρα που μειώνουν τις πιθανότητες τσιμπήματος—και άρα μετάδοσης του ιού του Δυτικού Νείλου:
– Ρούχα που καλύπτουν περισσότερο το σώμα (μακρυμάνικα/μακριά παντελόνια), κυρίως από το απόγευμα έως το βράδυ, όταν αυξάνεται η δραστηριότητα των κουνουπιών.
– Χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών σώματος και χώρου, σύμφωνα με τις οδηγίες.
– Σήτες και κουνουπιέρες, ειδικά σε χώρους όπου κοιμούνται ηλικιωμένοι ή άτομα με χρόνια νοσήματα.
– Ανεμιστήρας: ο κ. Βασιλακόπουλος στάθηκε ιδιαίτερα σε αυτή τη λύση, εξηγώντας ότι το ρεύμα αέρα δυσκολεύει τα κουνούπια να πλησιάσουν. Ένας ανεμιστήρας που «χτυπάει» προς τα πόδια μπορεί να αποδειχθεί απλός αλλά αποτελεσματικός σύμμαχος.
Εξίσου κρίσιμη είναι η απομάκρυνση στάσιμων νερών από αυλές, κήπους, βεράντες και μπαλκόνια. Ακόμη και μικρές ποσότητες—όπως το νερό στα πιατάκια κάτω από γλάστρες—μπορούν να γίνουν εστίες αναπαραγωγής και χρειάζονται τακτικό άδειασμα.
Ποια συμπτώματα πρέπει να ανησυχήσουν
Ο καθηγητής εξήγησε ότι περίπου το 80% όσων μολύνονται δεν εμφανίζει κανένα σύμπτωμα. Περίπου το 20% εμφανίζει ήπια νόσο, συνήθως με πυρετό. Σε λιγότερο από 1% μπορεί να υπάρξει σοβαρή νόσος με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος.
Αυτό που πρέπει να κινητοποιήσει άμεσα είναι ο υψηλός πυρετός όταν συνοδεύεται από έντονα νευρολογικά συμπτώματα, όπως:
– έντονος πονοκέφαλος
– ζάλη, ίλιγγος
– σύγχυση, αποπροσανατολισμός
– μεταβολή επιπέδου συνείδησης
– δυσκολία στην κίνηση
«Αυτό που πρέπει να μας ανησυχεί είναι αν μαζί με τον υψηλό πυρετό αρχίζουμε να έχουμε έντονα συμπτώματα από το νευρικό μας σύστημα», υπογράμμισε. Σε τέτοιες περιπτώσεις απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση για να διερευνηθεί αν πρόκειται για λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου ή για άλλη πάθηση. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι ένας ήπιος πυρετός δεν σημαίνει αυτομάτως λοίμωξη από τον συγκεκριμένο ιό, καθώς μπορεί να οφείλεται σε πολλές διαφορετικές αιτίες.
Γιατί δεν μεταδίδεται όπως ο κορονοϊός
Απαντώντας σε ανησυχίες για «πανδημικού τύπου» εξάπλωση, ο κ. Βασιλακόπουλος διευκρίνισε ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο με τη συνηθισμένη κοινωνική επαφή. Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω τσιμπήματος μολυσμένου κουνουπιού. Ο άνθρωπος θεωρείται «αδιέξοδος ξενιστής», δηλαδή δεν αποτελεί κρίκο που συνεχίζει τον κύκλο μετάδοσης. Όπως είπε χαρακτηριστικά, «αν εγώ έχω ιό του Δυτικού Νείλου, δεν μπορώ να τον μεταδώσω σε κανέναν άλλον άνθρωπο, ούτε καν σε κουνούπι αν με τσιμπήσει».
Ο ΕΟΔΥ αναγνωρίζει ότι πολύ σπάνια έχουν αναφερθεί άλλοι τρόποι μετάδοσης (π.χ. μέσω μετάγγισης αίματος ή μεταμόσχευσης οργάνων), χωρίς αυτό να αλλάζει τον βασικό μηχανισμό διασποράς στην κοινότητα.
Καθώς οι επόμενες εβδομάδες θα είναι κρίσιμες και ο ιός του Δυτικού Νείλου παραμένει στην κορύφωση, η πιο αποτελεσματική στρατηγική είναι ο συνδυασμός οργανωμένων δράσεων και ατομικής προστασίας. Με απλές κινήσεις—σωστή ένδυση, εντομοαπωθητικά, σήτες, ανεμιστήρα και εξάλειψη στάσιμων νερών—μπορούμε να μειώσουμε σημαντικά τον κίνδυνο, ενώ η έγκαιρη αναγνώριση των ανησυχητικών συμπτωμάτων, ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους, μπορεί να κάνει τη διαφορά.
