Την παραμονή των Χριστουγέννων, ο καρδινάλιος Πιέτρο Παρoλίν, δεύτερος στην ιεραρχία μετά τον Πάπα και μακροχρόνιος διπλωμάτης-μεσολαβητής, κάλεσε επειγόντως τον Μπράιαν Μπερτς, πρέσβη των ΗΠΑ στην Αγία Έδρα, για να ζητήσει λεπτομέρειες σχετικά με τα σχέδια των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, σύμφωνα με κυβερνητικά έγγραφα που έλαβε η εφημερίδα The Washington Post.
Ρώτησε αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα στοχεύσουν μόνο τους εμπόρους ναρκωτικών ή αν η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει πραγματικά την αλλαγή του καθεστώτος. Ο Νικολάς Μαδούρο πρέπει να φύγει, παραδέχτηκε ο Παρολίν, όπως προκύπτει από τα έγγραφα, αλλά προέτρεψε τις ΗΠΑ να του προσφέρουν μια διέξοδο.
Για μέρες, ο επιφανής Ιταλός καρδινάλιος προσπαθούσε να επικοινωνήσει με τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια να αποτρέψει την αιματοχυσία και την αποσταθεροποίηση στη Βενεζουέλα. Στη συνομιλία του με τον Μπερτς, στενό σύμμαχο του Τραμπ, ο Παρολίν είπε ότι η Ρωσία ήταν έτοιμη να χορηγήσει άσυλο στον Μαδούρο και παρακάλεσε τους Αμερικανούς να δείξουν υπομονή ώστε να τον ωθήσουν προς αυτή την προσφορά.
«Αυτό που προτάθηκε στον [Μαδούρο] ήταν να φύγει και να μπορεί να απολαύσει τα χρήματά του», είπε ένα πρόσωπο που γνωρίζει την ρωσική προσφορά. «Μέρος αυτού του αιτήματος ήταν ότι ο Πούτιν θα εγγυόταν την ασφάλειά του».
Αλλά αυτό δεν συνέβη. Μια εβδομάδα αργότερα, ο Μαδούρο και η σύζυγός του συνελήφθησαν από τις αμερικανικές ειδικές δυνάμεις σε μια επιδρομή που σκότωσε περίπου 75 άτομα, και μεταφέρθηκαν αεροπορικώς στη Νέα Υόρκη για να αντιμετωπίσουν κατηγορίες για διακίνηση ναρκωτικών.
Η μέχρι πρότινος άγνωστη συνάντηση στην Πόλη του Βατικανού ήταν μία από τις πολλές αποτυχημένες προσπάθειες — από τους Αμερικανούς και τους μεσάζοντες, τους Ρώσους, τους Καταριανούς, τους Τούρκους, την Καθολική Εκκλησία και άλλους — να αποτρέψουν μια διπλωματική κρίση και να βρουν ένα ασφαλές καταφύγιο για τον Μαδούρο πριν από την επιδρομή των ΗΠΑ για τη σύλληψή του.
«Είναι απογοητευτικό το γεγονός ότι αποκαλύφθηκαν τμήματα μιας εμπιστευτικής συνομιλίας που δεν αντικατοπτρίζουν με ακρίβεια το περιεχόμενο της ίδιας της συνομιλίας, η οποία έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια της περιόδου των Χριστουγέννων», ανέφερε το γραφείο Τύπου του Βατικανού σε δήλωση προς την εφημερίδα The Post. Ο εκπρόσωπος του Μπερτς παρέπεμψε τις ερωτήσεις στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, το οποίο αρνήθηκε να σχολιάσει. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.
Αυτή η ιστορία βασίζεται σε συνεντεύξεις με σχεδόν 20 άτομα, πολλά από τα οποία μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας για να συζητήσουν ευαίσθητες συνομιλίες και πληροφορίες. Περιλαμβάνει νέες λεπτομέρειες σχετικά με τις εκτεταμένες προσπάθειες να οδηγηθεί ο Μαδούρο στην εξορία και να αποφευχθεί η στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ, καθώς και την απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ να συνεργαστεί με την εν ενεργεία αντιπρόεδρο της Βενεζουέλας, αντί με τον ηγέτη της αντιπολίτευσης που η Ουάσιγκτον υποστήριζε από καιρό.
Οι εβδομάδες και οι μήνες που προηγήθηκαν αυτής της ημέρας περιλάμβαναν χαμένες ευκαιρίες για τον Μαδούρο, έναν πρώην οδηγό λεωφορείου και έναν από τους τελευταίους «καουδίγιος» της Λατινικής Αμερικής, ο οποίος φαινόταν να μην έχει συνειδητοποιήσει πόσο επικίνδυνη είχε γίνει η θέση του. Η απόρριψη πολλαπλών πιθανών εξόδων διαφυγής, ακόμη και όταν τα πολεμικά πλοία των ΗΠΑ άρχισαν να χτυπούν σκάφη που φέρονταν να κάνουν διακίνηση ναρκωτικών στα ανοικτά των ακτών της Βενεζουέλας και οι αξιωματούχοι των ΗΠΑ ενέτειναν τη ρητορική τους κατά της κυβέρνησής του, τελικά σφράγισε τη μοίρα του.
Οι προσπάθειες να εξασφαλιστεί μια διέξοδος για τον Μαδούρο συνεχίστηκαν μέχρι την τελευταία στιγμή. Λίγες μέρες πριν από την αμερικανική επιχείρηση για τη σύλληψή του, έλαβε μια τελική προειδοποίηση, σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει την πρόταση. Αλλά ο αυταρχικός ηγέτης αρνήθηκε να υποχωρήσει.
«Δεν δέχτηκε τη συμφωνία», είπε ένα άλλο πρόσωπο που γνωρίζει την υπόθεση. «Απλώς θα καθόταν εκεί και θα παρακολουθούσε τους ανθρώπους να δημιουργούν μια κρίση».
Εν τω μεταξύ, οι ΗΠΑ εστίαζαν σε ένα σχέδιο για τον διάδοχό του, στρέφοντας την προσοχή τους στη δεύτερη στην ιεραρχία μετά τον Μαδούρο, τη Ντέλσι Ροντρίγκες. Ήταν μια εντυπωσιακή μεταστροφή για τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του είχε επιβάλει κυρώσεις στη Ροντρίγκες και στον ισχυρό αδελφό της, Χόρχε, οι οποίοι θεωρούνταν τότε στην Ουάσινγκτον ως μέλη της κλίκας του Μαδούρο.
Ωστόσο, μια πιο ρεαλιστική άποψη άρχισε να επικρατεί, καθώς ηγετικά μέλη της κυβέρνησης αμφισβήτησαν την ικανότητα της ηγέτιδας της αντιπολίτευσης Μαρία Κορίνα Ματσάδο να κερδίσει την υποστήριξη του στρατού και άλλες βάσεις εξουσίας που ελέγχονταν από καιρό από τους οπαδούς του εκλιπόντος Ούγκο Τσάβες, ιδρυτή του σοσιαλιστικού κράτους της χώρας.
Η σκέψη του Τραμπ επηρεάστηκε εν μέρει από μια πρόσφατη απόρρητη αξιολόγηση της CIA, η οποία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι πιστοί του Μαδούρο θα ήταν πιο επιτυχημένοι στη διακυβέρνηση μετά τον Μαδούρο από ό,τι η Ματσάδο και η ομάδα της, σύμφωνα με έναν ανώτερο αξιωματούχο του Λευκού Οίκου και ένα πρόσωπο που έχει γνώστη του θέματος. Η ουσία της εκτίμησης, που αποκαλύφθηκε για πρώτη φορά από την Wall Street Journal, ήταν ότι η Ματσάδο θα δυσκολευόταν να υπερνικήσει τις φιλοκυβερνητικές υπηρεσίες ασφαλείας και μεταφέρθηκε στον Τραμπ από τον διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ, σύμφωνα με τον ανώτερο αξιωματούχο του Λευκού Οίκου.
Λίγο μετά, πρόσθεσε ο αξιωματούχος, ο Τραμπ αποφάσισε να επιλέξει τη Ροντρίγκες ως διάδοχο του Μαδούρο, κατόπιν σύστασης των ανώτερων αξιωματούχων πληροφοριών και ασφάλειας.
Για χρόνια, η Ροντρίγκες είχε δημόσια εικόνα ως φλογερή υποστηρίκτρια του Τσάβες, αλλά σε προσωπικές συναντήσεις, ιδιαίτερα με εκπροσώπους της αμερικανικής πετρελαϊκής βιομηχανίας, εμφανιζόταν ως εντελώς διαφορετικό πρόσωπο. «Δεν ήταν αντι-αμερικανική, είχε μάλιστα ζήσει στη Σάντα Μόνικα» κατά τα φοιτητικά της χρόνια, ανέφερε ένα πρόσωπο που είχε επανειλημμένες συνομιλίες μαζί της. «Ήταν το ακριβώς αντίθετο από μια ιδεολόγο».
Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η Ροντρίγκες γνώριζε το σχέδιο των ΗΠΑ να απομακρύνουν τον Μαδούρο. Και η κυβέρνηση Τραμπ δεν της είπε ότι είχε γίνει το φαβορί για να πάρει τη θέση του, είπε ο ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου. Θα ήταν «εξαιρετικά επικίνδυνο για εμάς να επικοινωνήσουμε οτιδήποτε πριν από την επιχείρηση», πρόσθεσε.
Ο Μαδούρο, από την πλευρά του, φαινόταν να παρερμηνεύει συνεχώς τα μηνύματα από την Ουάσινγκτον. Πίστευε ότι η τηλεφωνική συνομιλία που είχε με τον Τραμπ τον Νοέμβριο είχε πάει «καλά», σύμφωνα με ένα πρόσωπο που γνωρίζει τον τρόπο σκέψης του, ενώ στην πραγματικότητα του είχαν πει ότι ο χρόνος του είχε τελειώσει: «Ο πρόεδρος είπε ότι μπορείς να το κάνεις με τον εύκολο ή με τον δύσκολο τρόπο», ανέφερε ο ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου.
Ο Τραμπ προσκάλεσε ακόμη και τον Βενεζουελανό ομόλογό του στην Ουάσιγκτον, σύμφωνα με το ίδιο πρόσωπο, προσφέροντάς του ασφαλή διέλευση ώστε να συζητήσουν τα θέματα αυτοπροσώπως. Ο Μαδούρο τον απέρριψε. Υπολόγισε ότι οι Δημοκρατικοί θα κέρδιζαν τις ενδιάμεσες εκλογές, ότι ο Τραμπ θα ήταν αδύναμος και ότι θα μπορούσε να παραμείνει στην εξουσία.
«Ήταν εκεί έξω και χόρευε», είπε το πρόσωπο. «Όχι πια».
Ρωσία και Βατικανό
Πριν από μια δεκαετία, η Αγία Έδρα προσπάθησε χωρίς επιτυχία να επιτύχει μια συμφωνία μεταξύ του Μαδούρο και της κατακερματισμένης αντιπολίτευσης. Πιο πρόσφατα, το Βατικανό επιδίωξε διάλογο με τη βενεζουελάνικη κυβέρνηση μέσω των ανώτερων κληρικών του στη χώρα, και ο Πάπας Λέων XIV προειδοποίησε τους Αμερικανούς να μην χρησιμοποιήσουν βία.
«Πιστεύω ότι η βία δεν φέρνει ποτέ τη νίκη», δήλωσε ο Λέων τον Νοέμβριο, μετά από αναφορές για αμερικανικά πολεμικά πλοία που κινούνταν προς τη Βενεζουέλα. «Το κλειδί είναι να επιδιώξουμε τον διάλογο».
Ο Παρολίν, ο οποίος είχε προηγουμένως υπηρετήσει ως παπικός νούντσιος — ή πρεσβευτής του Βατικανού — στο Καράκας, είχε βαθύ ενδιαφέρον για τη Βενεζουέλα. Είχε επίσης υπηρετήσει ως μεσάζων με την κυβέρνηση Τραμπ στο παρελθόν για την Ουκρανία και τη Ρωσία, σύμφωνα με πρόσωπο που είναι εξοικειωμένο με τις διαπραγματεύσεις.
Η Βενεζουέλα αποτελεί σημαντικό ορμητήριο για τη Μόσχα στη Λατινική Αμερική. Όταν ο Τσάβες ανέβηκε στην εξουσία το 1999, η Βενεζουέλα πραγματοποίησε σημαντικές αγορές ρωσικών όπλων, συμπεριλαμβανομένων τανκς, μαχητικών Sukhoi και πυραύλων εδάφους-αέρος. Η Ρωσία προσέφερε επίσης σημαντικά δάνεια στο Καράκας, παρείχε οικονομική στήριξη για να βοηθήσει τη χώρα να αντέξει τις αμερικανικές κυρώσεις και παραμένει παίκτης στη βενεζουελάνικη πετρελαϊκή βιομηχανία.
Σύμφωνα με τα έγγραφα που έλαβε η εφημερίδα The Post, στην συνάντησή του με τον Μπερτς στις 24 Δεκεμβρίου, ο Παρολίν δήλωσε ότι η Ρωσία ήταν έτοιμη να δεχτεί τον Μαδούρο. Επίσης, μοιράστηκε αυτό που περιγράφεται στα έγγραφα ως «φήμη»: ότι η Βενεζουέλα είχε γίνει «κομμάτι» των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας και ότι «η Μόσχα θα εγκατέλειπε τη Βενεζουέλα αν ήταν ικανοποιημένη με την Ουκρανία».
Αναλυτές λένε ότι η Ρωσία είχε ήδη μειώσει την υποστήριξή της προς τη Βενεζουέλα τα τελευταία χρόνια, καθώς η προσοχή της στράφηκε στον πόλεμο στη γειτονική χώρα. Τα δάνεια για να βοηθήσουν τη Βενεζουέλα να αγοράσει ρωσικά όπλα σταμάτησαν ουσιαστικά το 2018. Όταν ο Μαδούρο επισκέφθηκε τη Μόσχα τον Μάιο, υπέγραψε μια συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας με τον Πούτιν, αλλά η σχέση αυτή θεωρήθηκε από τους περισσότερους παρατηρητές ως περισσότερο ιδεολογική παρά ουσιαστική.
Η προφανής προσφορά της Ρωσίας να χορηγήσει άσυλο στον πρόεδρο της Βενεζουέλας ήρθε εν μέσω ευρύτερων προσπαθειών της Μόσχας να επαναπροσδιορίσει τις σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες και να εξασφαλίσει μια ευνοϊκή συμφωνία για την Ουκρανία.
Τα έγγραφα δείχνουν ότι ο Παρολίν είπε στον Μπερτς ότι πίστευε πως ο Μαδούρο ήταν πρόθυμος να παραιτηθεί μετά τις εκλογές του Ιουλίου 2024, τις οποίες ο ηγέτης της Βενεζουέλας θεωρείται ευρέως ότι είχε νοθεύσει. Ωστόσο, ο Ντιοσδάδο Καμπέγιο, ο σκληροπυρηνικός υπουργός Εσωτερικών του, τον έπεισε τότε ότι κάτι τέτοιο θα του κόστιζε τη ζωή. Σύμφωνα με τα έγγραφα, ο Παρολίν είπε ότι ο Μαδούρο θα δίσταζε να φύγει χωρίς την υποστήριξη του στενού του κύκλου και πιθανότατα ανησυχούσε για το ενδεχόμενο να εγκαταλείψει τους κορυφαίους συνεργάτες του, ιδίως την Ροντρίγκες και τον Καμπέγιο.
Ωστόσο, το πρόσωπο που είναι εξοικειωμένο με την ρωσική προσφορά είπε ότι η Μόσχα ήταν επίσης πρόθυμη να χορηγήσει άσυλο και σε άλλους υψηλόβαθμους Βενεζουελάνους, και φαινόταν ότι ο Μαδούρο απλώς επέμενε, πιστεύοντας ότι οι ΗΠΑ δεν θα αναλάμβαναν δράση.
«Νομίζω ότι ήταν υπεροψία», είπε αυτό το πρόσωπο.
Ένας άλλος παράγοντας μπορεί επίσης να έπαιξε ρόλο. Η εκτίμηση ορισμένων στην Ουάσιγκτον ήταν ότι ο Μαδούρο δεν θα πήγαινε ποτέ στη Ρωσία, επειδή ήταν πολύ περιοριστική — και δεν θα είχε πρόσβαση στα χρήματα από το εμπόριο χρυσού της Βενεζουέλας που πιστεύεται ότι έχει κρύψει στο εξωτερικό, σύμφωνα με ένα πρόσωπο που είναι εξοικειωμένο με τις διαβουλεύσεις της κυβέρνησης Τραμπ.
Ο Παρολίν πρότεινε στις Ηνωμένες Πολιτείες να ορίσουν μια προθεσμία για την έξοδο του Μαδούρο από τη χώρα, σύμφωνα με τα έγγραφα, και να παρέχουν εγγυήσεις για την οικογένειά του. Ο καρδινάλιος δήλωσε ότι ήταν «πολύ, πολύ, πολύ μπερδεμένος από την έλλειψη σαφήνειας του τελικού στόχου των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα», σύμφωνα με τα έγγραφα. Ζήτησε υπομονή, προσοχή και αυτοσυγκράτηση.
Αλλά ο Λευκός Οίκος είχε τελειώσει με την αναμονή.
Μια νέα επιλογή για την ηγεσία της Βενεζουέλας
Η Ροντρίγκες, κόρη ενός αριστερού που πέθανε υπό την επιτήρηση των μυστικών υπηρεσιών της Βενεζουέλας, ήταν επί χρόνια ανώτατο στέλεχος του σοσιαλιστικού καθεστώτος που ανέβηκε στις υψηλότερες θέσεις υπό τον Μαδούρο και έγινε αναντικατάστατο μέλος του στενού του κύκλου.
Ως υπουργός πετρελαίου, ανέλαβε ευαίσθητες διεθνείς αποστολές στην Τουρκία και το Κατάρ και έγινε μια αξιόπιστη συνεργάτης για τα συμφέροντα του πετρελαίου και άλλους ξένους επενδυτές στη Βενεζουέλα — ακόμη κι ενώ συνέβαλε στην υπονόμευση της δημοκρατίας και στην παγίωση του αυταρχικού καθεστώτος του Μαδούρο.
Η Ροντρίγκες άρχισε να κερδίζει την εμπιστοσύνη ορισμένων μελών της επιχειρηματικής κοινότητας του Καράκας τα τελευταία χρόνια, μεταρρυθμίζοντας την οικονομία, βελτιώνοντας τη συναλλαγματική ισοτιμία και συνεργαζόμενη με μια ομάδα νέων ανθρώπων — μεταξύ των οποίων και οικονομολόγοι από την κυβέρνηση του Ραφαέλ Κορέα, όταν ήταν πρόεδρος του Ισημερινού.
Είχε αντιδράσεις από το εσωτερικό της κυβέρνησης Μαδούρο για τις μεταρρυθμίσεις της, ιδίως από την πρώτη κυρία Σίλια Φλόρες και από τους σκληροπυρηνικούς του καθεστώτος Τσάβες που είχαν επωφεληθεί από την εδραιωμένη δομή εξουσίας της χώρας.
Αξιωματούχοι της Chevron, της μόνης αμερικανικής εταιρείας που η Ουάσιγκτον είχε επιτρέψει να λειτουργεί στη Βενεζουέλα εν μέσω των αμερικανικών κυρώσεων, συναντιόνταν κάθε μήνα με τη Ροντρίγκες και μιλούσαν θετικά για αυτήν στην αμερικανική κυβέρνηση, συμπεριλαμβανομένης της κυβέρνησης Μπάιντεν, σύμφωνα με έναν πρώην αμερικανό διπλωμάτη. Το μοντέλο της Chevron λειτουργούσε, όπως είπαν οι εκπρόσωποι της εταιρείας στους Αμερικανούς αξιωματούχους, και η Ροντρίγκες ικανοποιούσε τις επιθυμίες τους.
Όταν ζητήθηκε να σχολιάσει το θέμα, ένας εκπρόσωπος της Chevron είπε ότι η εταιρεία δεν είχε προειδοποιηθεί για την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση και δεν είχε συμμετάσχει σε καμία συζήτηση με αξιωματούχους της κυβέρνησης σχετικά με τη διακυβέρνηση της Βενεζουέλας μετά τον Μαδούρο.
Οι ηγέτες των επιχειρήσεων της Βενεζουέλας άρχισαν να προωθούν τη Ροντρίγκες ως πρόσωπο που θα μπορούσε να ηγηθεί μιας πολιτικής μετάβασης. «Αυτή η συναίνεση φαίνεται ότι έγινε αποδεκτή στην Ουάσινγκτον», σύμφωνα με πρόσωπο με γνώση της κυβέρνησης Μαδούρο.
Η αντιπρόεδρος είχε επίσης αναδειχθεί ως αποτελεσματική διαχειρίστρια στις συνομιλίες με το Κατάρ, μέλος του ΟΠΕΚ και βασικός μεσάζων με τη Βενεζουέλα τα τελευταία χρόνια.
Το Κατάρ είχε «απογοητευθεί πολύ» από τον Μαδούρο, ο οποίος ακύρωνε συμφωνίες στις οποίες είχαν καταλήξει οι διαπραγματευτές του, σύμφωνα με αξιωματούχο της κυβέρνησης Μπάιντεν που έχει γνώση των συνομιλιών. Η εκτίμηση του Κατάρ ήταν ότι αν η Ροντρίγκες «λέει ότι θα κάνει κάτι, αυτό γίνεται». Οι Καταριανοί «αναγνώρισαν ότι η Ντέλσι πρέπει να κυβερνήσει τη χώρα πριν από οποιονδήποτε άλλο» αν ο Μαδούρο φύγει, είπε ο πρώην αξιωματούχος.
Ένας εκπρόσωπος της κυβέρνησης του Κατάρ δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.
Στις αρχές του περασμένου έτους, ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ για ειδικές αποστολές, Ρίτσαρντ Γκρένελ, ανέλαβε ηγετικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις με τη Βενεζουέλα, μερικές φορές με τη βοήθεια του Κατάρ και μερικές φορές απευθείας με τον αδελφό της Ροντρίγκες, Χόρχε Ροντρίγκες, ψυχίατρο, πρώην υπουργό Πληροφοριών και νυν πρόεδρο της εθνικής συνέλευσης της χώρας.
Σε αυτές τις συνομιλίες, η Βενεζουέλα απέρριψε επανειλημμένα τις προτάσεις των ΗΠΑ για την αποχώρηση του Μαδούρο από την εξουσία.
Πηγή: Washington Post
