Νομοθετική παρέμβαση για τη στήριξη των παραγωγών που επλήγησαν από τα ακραία καιρικά φαινόμενα του Ιουλίου προωθεί η κυβέρνηση, με τροπολογία που κατατέθηκε στη Βουλή. Η πρωτοβουλία έρχεται ως απάντηση στις εκτεταμένες ζημιές που καταγράφηκαν σε καλλιέργειες και φυτικό κεφάλαιο, με στόχο να διασφαλιστεί ότι οι πληγέντες παραγωγοί θα έχουν πρόσβαση σε κρατική ενίσχυση μέσα από ένα σαφές, θεσμικά θωρακισμένο πλαίσιο.
Η τροπολογία επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 21 του ν. 5062/2023, ώστε να καλύπτονται πλέον και οι ζημιές που προκλήθηκαν από τα ακραία καιρικά φαινόμενα του Ιουλίου 2026. Με αυτόν τον τρόπο, το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο που είχε σχεδιαστεί για να αντιμετωπίσει τις συνέπειες των ακραίων καιρικών φαινομένων του Σεπτεμβρίου 2023, ενεργοποιείται εκ νέου και προσαρμόζεται στις σημερινές ανάγκες, επιτρέποντας την ταχύτερη και πιο στοχευμένη στήριξη των γεωργικών εκμεταλλεύσεων που έχουν πληγεί.
Ακραία καιρικά φαινόμενα του Ιουλίου: Τι αλλάζει με την τροπολογία
Κεντρικός άξονας της ρύθμισης είναι η δυνατότητα χορήγησης κρατικής ενίσχυσης για ζημιές που υπέστησαν οι καλλιέργειες της φυτικής παραγωγής και το φυτικό κεφάλαιο, στις περιοχές που έχουν αναγνωριστεί ως πληγείσες από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΕΛΓΑ. Η αναγνώριση των περιοχών και των επιπτώσεων βασίζεται στις καταγραφές, στους ελέγχους και στα δεδομένα που συγκεντρώνει ο Οργανισμός, ώστε η ενίσχυση να κατευθυνθεί εκεί όπου υπάρχει πραγματική και τεκμηριωμένη ανάγκη.
Με τη συγκεκριμένη νομοθετική παρέμβαση, η κυβέρνηση επιχειρεί να καλύψει ένα κρίσιμο κενό: να μην υπάρξει καθυστέρηση ή θεσμική αβεβαιότητα ως προς το πώς και με ποια διαδικασία θα αποζημιωθούν οι παραγωγοί για τις ζημιές που συνδέονται με τα ακραία καιρικά φαινόμενα του Ιουλίου. Σε ένα περιβάλλον όπου τα καιρικά γεγονότα γίνονται συχνότερα και εντονότερα, η ύπαρξη ενός ενεργοποιήσιμου πλαισίου αποτελεί βασικό εργαλείο σταθερότητας για τον πρωτογενή τομέα.
Ποιοι είναι οι δικαιούχοι και με ποια κριτήρια
Δικαιούχοι της ενίσχυσης θα είναι οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις που βρίσκονται στις πληγείσες περιοχές, σύμφωνα με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων. Αυτό σημαίνει ότι η διαδικασία θα ακολουθήσει τις προβλέψεις του ευρωπαϊκού πλαισίου, με όρους διαφάνειας και τεκμηρίωσης, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι καταβολές είναι νόμιμες, στοχευμένες και συμβατές με το ισχύον κανονιστικό περιβάλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι η Ελληνική Κυβέρνηση θα υποβάλει ad hoc κοστολογημένο πρόγραμμα προς έγκριση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η κοστολόγηση αποτελεί κρίσιμο στοιχείο, καθώς καθορίζει το εύρος της παρέμβασης και το διαθέσιμο δημοσιονομικό περιθώριο, αλλά και το τελικό επίπεδο ενίσχυσης που μπορεί να δοθεί στους δικαιούχους. Η χρηματοδότηση θα προέλθει από τον τακτικό Προϋπολογισμό, υπογραμμίζοντας τη βούληση της Πολιτείας να στηρίξει άμεσα την παραγωγική βάση.
Ο ρόλος του ΕΛΓΑ στην υλοποίηση της στήριξης
Η δράση θα υλοποιηθεί από τον Οργανισμό Ελληνικών Γεωργικών Ασφαλίσεων (ΕΛΓΑ), που αποτελεί τον βασικό φορέα καταγραφής ζημιών και εφαρμογής μηχανισμών στήριξης στην αγροτική οικονομία. Ο ΕΛΓΑ, μέσα από τις υπηρεσίες του, θα αναλάβει την επιχειρησιακή διάσταση της διαδικασίας, αξιοποιώντας την εμπειρία του στη διαχείριση επιπτώσεων από φυσικά φαινόμενα.
Παράλληλα, με κοινή απόφαση των Υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών θα καθοριστούν όλες οι κρίσιμες παράμετροι: η μορφή της ενίσχυσης, οι δικαιούχοι, το ύψος της και η μεθοδολογία προσδιορισμού της, οι όροι και οι προϋποθέσεις χορήγησης, η διαδικασία καταβολής, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή της διάταξης. Με αυτό το σχήμα, επιδιώκεται να υπάρχει σαφής οδικός χάρτης, ώστε οι παραγωγοί να γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν και οι υπηρεσίες να μπορούν να προχωρήσουν χωρίς διοικητικές ασάφειες.
Αφορολόγητη και προστατευμένη ενίσχυση: Τι σημαίνει για τους παραγωγούς
Σημαντικό στοιχείο της ρύθμισης είναι ότι διατηρείται το ειδικό καθεστώς προστασίας των ενισχύσεων. Πρακτικά, οι ενισχύσεις θα είναι αφορολόγητες, ακατάσχετες και ανεκχώρητες. Επιπλέον, δεν θα υπόκεινται σε οποιοδήποτε τέλος, εισφορά ή άλλη κράτηση υπέρ του Δημοσίου, δεν θα συμψηφίζονται με βεβαιωμένες οφειλές προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία ή τα πιστωτικά ιδρύματα και δεν θα συνυπολογίζονται στα εισοδηματικά όρια για τη χορήγηση κοινωνικών ή προνοιακών παροχών.
Η πρόβλεψη αυτή είναι καθοριστική, διότι διασφαλίζει ότι η στήριξη θα φτάσει ακέραιη στους παραγωγούς, χωρίς να «απορροφηθεί» από οφειλές ή κρατήσεις, και χωρίς να δημιουργήσει παρενέργειες σε άλλα δικαιώματα ή παροχές. Σε μια περίοδο όπου οι ζημιές από τα ακραία καιρικά φαινόμενα του Ιουλίου μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τη ρευστότητα, τον προγραμματισμό και τη βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων, η προστασία της ενίσχυσης λειτουργεί ως δίχτυ ασφαλείας.
Συμπέρασμα: Στοχευμένη απάντηση στα ακραία καιρικά φαινόμενα του Ιουλίου
Η νομοθετική παρέμβαση του ΥΠΑΑΤ αποσκοπεί στο να μετατρέψει την ανάγκη σε πράξη: να υπάρξει θεσμική συνέχεια και άμεση ενεργοποίηση μέτρων στήριξης για όσους επλήγησαν από τα ακραία καιρικά φαινόμενα του Ιουλίου 2026. Με την επέκταση του άρθρου 21 του ν. 5062/2023, τη διαδικασία έγκρισης μέσω ad hoc προγράμματος στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τη χρηματοδότηση από τον τακτικό Προϋπολογισμό και την υλοποίηση από τον ΕΛΓΑ, διαμορφώνεται ένα πλαίσιο που φιλοδοξεί να είναι γρήγορο, νόμιμο και αποτελεσματικό.
Πάνω απ’ όλα, η διατήρηση του αφορολόγητου, ακατάσχετου και ανεκχώρητου χαρακτήρα της ενίσχυσης ενισχύει την ουσία της παρέμβασης: να στηριχθούν πραγματικά οι παραγωγοί που είδαν τον κόπο τους να δοκιμάζεται από τα ακραία καιρικά φαινόμενα του Ιουλίου και να μπορέσουν να σταθούν ξανά στα πόδια τους με αξιοπρέπεια και προοπτική.
