Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών παρουσιάζει οκτώ στοχευμένες παρεμβάσεις που, όπως υποστηρίζει, θωρακίζουν ευάλωτους και μεσαία τάξη απέναντι στο βάρος του ιδιωτικού χρέους. Η τοποθέτηση έρχεται ως απάντηση στις προτάσεις του ΠΑΣΟΚ για την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους, με το ΥΠΟΙΚ να επισημαίνει ότι μεγάλο μέρος αυτών έχει ήδη υλοποιηθεί ή βρίσκεται σε φάση ενεργοποίησης. Παράλληλα, επικαλείται επίσημα στοιχεία για τη γενική εικόνα του ιδιωτικού χρέους και των μη εξυπηρετούμενων δανείων, σημειώνοντας πρόοδο τα τελευταία χρόνια που ενισχύει την προστασία των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, ιδίως όσων ανήκουν στις κατηγορίες των ευάλωτων και της μεσαίας τάξης.
8 παρεμβάσεις για ευάλωτους και μεσαία τάξη
– Νόμος Κατσέλη: Καθιερώθηκε η ευνοϊκή τοκοφορία που αποφάσισε ο Άρειος Πάγος για όλους τους δανειολήπτες που τηρούν τις ρυθμίσεις του νόμου, με ρητή πρόβλεψη για αναδρομική εφαρμογή. Η εξασφάλιση σταθερού και δίκαιου πλαισίου επιτοκίων μειώνει την αβεβαιότητα και αποτρέπει νέα επιδείνωση οφειλών.
– Ακατάσχετο όριο: Το όριο αυξήθηκε στα 1.600 ευρώ για οφειλές προς το Δημόσιο και τις τράπεζες. Σύμφωνα με το ΥΠΟΙΚ, η ρύθμιση μπορεί να ενισχύσει τη μηνιαία ρευστότητα έως και κατά 350 ευρώ για περίπου 1,7 εκατ. φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις. Πρόκειται για κρίσιμη «ανάσα» για ευάλωτους και μεσαία τάξη, που διευκολύνει τη συνέπεια σε ρυθμίσεις και τρέχουσες υποχρεώσεις.
– Άρση κατασχέσεων: Θεσμοθετήθηκε η δυνατότητα άρσης κατάσχεσης τραπεζικών λογαριασμών όταν εξοφληθεί το 25% της οφειλής. Το μέτρο λειτουργεί ως κίνητρο μερικής αποπληρωμής και επαναφοράς στην κανονικότητα, χωρίς να τιμωρείται ο συνεπής οφειλέτης.
– Ρυθμίσεις έως 72 δόσεις: Δόθηκε εκ νέου η δυνατότητα τακτοποίησης παλαιότερων οφειλών σε έως και 72 δόσεις, ώστε να κατανέμεται η επιβάρυνση σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και να ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος νέων ληξιπρόθεσμων.
– Εξωδικαστικός μηχανισμός: Το όριο ένταξης μειώθηκε από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, ανοίγοντας τον δρόμο συμμετοχής και για οφειλέτες με μικρότερες οφειλές. Η διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής καθιστά το εργαλείο πιο συμπεριληπτικό, ιδίως για νοικοκυριά και πολύ μικρές επιχειρήσεις.
– Προστασία κύριας κατοικίας: Η θωράκιση της κύριας κατοικίας γίνεται με αυτόματο και αντικειμενικό τρόπο μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών. Η σύνδεση προστασίας και ρύθμισης προσφέρει ξεκάθαρους κανόνες και προλαμβάνει ακραίες καταστάσεις απώλειας στέγης.
– Δάνεια σε ελβετικό φράγκο: Το υπουργείο κάνει λόγο για «δίκαιη και ρεαλιστική» λύση στους δανειολήπτες με δάνεια σε ελβετικό φράγκο, στοχεύοντας σε συμβιβαστικές ρυθμίσεις που λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες του προϊόντος και την οικονομική ικανότητα των οφειλετών.
– Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης: Ενεργοποιείται ο Φορέας, ώστε ευάλωτοι οφειλέτες που αδυνατούν να εξυπηρετήσουν το δάνειό τους να μπορούν να παραμείνουν στην κατοικία τους ως μισθωτές, με ρητή δυνατότητα επαναγοράς όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν. Η λύση αυτή αποτρέπει άμεσες εξώσεις και προσφέρει γέφυρα επανένταξης.
Στο σύνολό τους, οι 8 παρεμβάσεις κινούνται στην κατεύθυνση μείωσης του βάρους εξυπηρέτησης χρέους, ενίσχυσης ρευστότητας και διασφάλισης στέγης, πέρα από τα στενά αριθμητικά μεγέθη. Για ευάλωτους και μεσαία τάξη, το μίγμα μέτρων στοχεύει τόσο στην πρόληψη δημιουργίας νέων κόκκινων οφειλών όσο και στην οριστική τακτοποίηση υφιστάμενων.
Τι δείχνουν τα στοιχεία για το ιδιωτικό χρέος
Πέρα από τις θεσμικές παρεμβάσεις, το ΥΠΟΙΚ επικαλείται τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία για να αποτυπώσει την τάση αποκλιμάκωσης του ιδιωτικού χρέους. Σύμφωνα με τη Eurostat, ο δείκτης ιδιωτικού χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ελλάδα διαμορφώθηκε το 2025 στο 96,6%, έναντι 119,3% κατά μέσο όρο στην ΕΕ. Με βάση αυτόν τον δείκτη, η Ελλάδα κατατάσσεται στη 15η θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών (σε φθίνουσα σειρά), επιδεικνύοντας σχετική σύγκλιση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ποιότητα του χρέους. Από το 2018 έως το πρώτο τρίμηνο του 2026, ο δείκτης ληξιπρόθεσμου ιδιωτικού χρέους ως ποσοστό του συνολικού ιδιωτικού χρέους υποχώρησε περίπου κατά 14 ποσοστιαίες μονάδες, από 70,8% σε 56,7%. Η εξέλιξη αυτή υποδηλώνει ότι μεγαλύτερο μέρος των οφειλών παραμένει σήμερα ρυθμισμένο ή ενήμερο, γεγονός που ενισχύει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και διευκολύνει την πρόσβαση σε πίστωση για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Σημαντική μείωση στα κόκκινα δάνεια
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το υπουργείο, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια στους χρηματοδοτικούς φορείς (τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης) μειώθηκαν από 99,7 δισ. ευρώ το 2018 σε 72,34 δισ. ευρώ σήμερα. Ακόμη πιο ενδεικτική είναι η υποχώρηση του λόγου μη εξυπηρετούμενου προς εξυπηρετούμενο δανεισμό: από 101,3% το 2018 στο 39,7% σήμερα. Ενώ τότε τα κόκκινα και τα ενήμερα δάνεια βρίσκονταν σχεδόν στο ίδιο επίπεδο, σήμερα ο εξυπηρετούμενος δανεισμός είναι υπερδιπλάσιος του μη εξυπηρετούμενου. Αυτό αποδίδεται σε ένα συνδυασμό παραγόντων: συστηματικές ρυθμίσεις μέσω του εξωδικαστικού, ενεργό ρόλο των servicers, στοχευμένες κρατικές παρεμβάσεις και βελτίωση της οικονομικής δραστηριότητας.
Τι απαντά το ΥΠΟΙΚ στις προτάσεις του ΠΑΣΟΚ
Απαντώντας στις προτάσεις του ΠΑΣΟΚ για το ιδιωτικό χρέος, το ΥΠΟΙΚ τονίζει ότι πολλές έχουν ήδη ενσωματωθεί στο ισχύον πλαίσιο ή βρίσκονται σε τροχιά υλοποίησης. Επισημαίνει πως η στρατηγική συνδυάζει μετρήσιμα αποτελέσματα (μείωση δεικτών χρέους, υποχώρηση NPLs) με κοινωνική στόχευση, ώστε να προστατεύονται πρωτίστως ευάλωτοι και μεσαία τάξη. Ταυτόχρονα, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο πρόσθετων βελτιώσεων όπου απαιτείται, υπό την προϋπόθεση ότι οι λύσεις θα είναι βιώσιμες και θα στηρίζονται σε αντικειμενικά κριτήρια.
