Στη Ζάκυνθο, ξεκινά το ξεχωριστό Μεγαλοβδόμαδο του νησιού, με τα ιδιαίτερα και μοναδικά έθιμα του Πάσχα.
Το Ζακυνθινό Μεγαλοβδόμαδο αρχίζει το Σάββατο του Λαζάρου, όταν στις 11 το πρωί κρεμιέται το «βαγί» σε όλα τα καμπαναριά της πόλης και των χωριών του νησιού και οι καμπάνες των εκκλησιών χτυπούν πανηγυρικά.
Τη Μεγάλη Τρίτη το βράδυ ακούγεται το κατανυκτικό τροπάριο της Κασσιανής, όπως ψάλλεται μοναδικά, με χαρακτηριστικές τις δυτικές επιρροές, από τις μελωδικές χορωδίες των ναών, προπάντων της ιεράς μονής του Αγίου Διονυσίου, του μητροπολιτικού ναού Αγίου Νικολάου και της Φανερωμένης στην πόλη.
Τη Μεγάλη Πέμπτη το πρωί γίνεται ο Εσπερινός και η Θεία Λειτουργία σε όλους τους ιερούς ναούς. Ύστερα απ’ αυτήν το νησί βυθίζεται σε πένθος και οι καμπάνες δεν ξαναχτυπούν μέχρι το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου.
Οι ιδιομορφίες του ζακυνθινού εκκλησιαστικού τυπικού είναι έντονες από τη Μεγάλη Πέμπτη το βράδυ. Πρώτα απ’ όλα, εντύπωση προκαλεί το άκουσμα των ύμνων «Διεμερίσαντο τα ιμάτιά μου εαυτοίς…» και το «Εξηγόρασας ημάς εκ της κατάρας του νόμου…», που είναι τονισμένα κατά τη ζακυνθινή εκκλησιαστική μουσική.
Μια ακόμα ιδιαιτερότητα στο Ζακυνθινό Μεγαλοβδόμαδο είναι ότι ο Εσταυρωμένος δεν εξέρχεται μετά το πέμπτο Ευαγγέλιο, όπως συνηθίζεται σε άλλους τόπους, αλλά μετά το ενδέκατο Ευαγγέλιο. Ο ψάλτης μπροστά στον Εσταυρωμένο ψάλλει, κατά το ζακυνθινό μέλος, τον ύμνο «Σήμερον κρεμάται επί ξύλου…», ενώ αμέσως μετά ψάλλεται από τη χορωδία ή τους ψάλτες, επίσης μόνο στη Ζάκυνθο, ο περίφημος Ψαλμός «Ίνα τι εφρύαξαν έθνη…» μέσα σε κατανυκτική ατμόσφαιρα, ενώ λιτανεύεται ο Εσταυρωμένος. Το δωδέκατο Ευαγγέλιο «Τη επαύριον…», ψαλλόμενο κι αυτό οπωσδήποτε στα «Ζακυνθινά», αποτελεί το αποκορύφωμα της Ακολουθίας της Μεγάλης Πέμπτης.
Σύμφωνα με μαρτυρίες παλιότερων Ζακυνθινών, αυτό έγινε για να προλαβαίνουν οι κάτοικοι του νησιού, αγρότες στο σύνολό τους σχεδόν τότε, να επιστρέψουν από τα χωράφια, να ετοιμαστούν και να πάνε στην εκκλησία.
Τη Μεγάλη Παρασκευή τα πάντα στο νησί συμμετέχουν στο Θείο Δράμα. Το πρωί γίνεται η Ακολουθία των Μεγάλων Ωρών και ακολούθως η Αποκαθήλωση, που στη Ζάκυνθο τελείται κατά τη στιγμή που ψάλλονται τα Απόστιχα, «Ότε εκ του ξύλου Σε νεκρόν…». Μετά από λίγο ο ιερέας θα εξέλθει από το Ιερό Βήμα λιτανεύοντας τον Χριστό επί του ώμου του, τυλιγμένο σε λευκό σεντόνι.
Στη Ζάκυνθο δε χρησιμοποιείται ο γνωστός στην υπόλοιπη Ελλάδα κεντητός Επιτάφιος, αλλά αμφιπρόσωπη ξυλόγλυπτη αγιογραφία του νεκρού Χριστού, που ονομάζεται «Αμνός». Μετά τη λιτάνευση το Σώμα του Χριστού τοποθετείται στον πραγματικό εντυπωσιακό Επιτάφιο. Οι ζακυνθινοί Επιτάφιοι δε στολίζονται με λουλούδια, επειδή είναι ξυλόγλυπτοι, με επένδυση φύλλου χρυσού και βελούδου, πραγματικά έργα τέχνης.
Μετά το μεσημέρι στις 14:00 κάτοικοι και επισκέπτες ζουν το αποκορύφωμα του Ζακυνθινού Μεγαλοβδόμαδου, στον ιερό ναό του Αγίου Νικολάου του Μώλου. Από εκεί θα ξεκινήσει η λιτανεία του Εσταυρωμένου. Η ατμόσφαιρα είναι μοναδική και βαθιά συγκινητική. Η πένθιμη λιτανεία αρχίζει υπό τους ήχους τού «Ίνα τι εφρύαξαν έθνη…» από τη φιλαρμονική. Μαζί με τον Εσταυρωμένο λιτανεύεται και η περίφημη εικόνα της Mater Dolorosa, δηλαδή της Παναγίας του Πάθους.
Η λιτανεία διασχίζει σχεδόν όλη την πόλη και επιστρέφει στην πλατεία Σολωμού, όπου, πάνω σε βάθρο, ο Μητροπολίτης ευλογεί τον κλήρο και το λαό με τον Εσταυρωμένο, στα 4 σημεία του ορίζοντα. Η λιτανεία καταλήγει στον ίδιο ναό, όπου γίνεται η εναπόθεση του Χριστού στον Επιτάφιο.
