Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δήλωσε την Τετάρτη ότι οι ομάδες διαπραγμάτευσης των ΗΠΑ και της Ουκρανίας δεν κατάφεραν να καταλήξουν σε συμφωνία για τα μακροπρόθεσμα ζητήματα εδαφών κατά τις συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου με τη Ρωσία, καλώντας να συζητηθούν σε επίπεδο ηγετών.
«Δεν έχουμε καταλήξει σε συναίνεση με την αμερικανική πλευρά σχετικά με την περιοχή του Ντονέτσκ και τον πυρηνικό σταθμό Ζαπορίζια», δήλωσε, προσθέτοντας: «Είμαστε έτοιμοι για συνάντηση με τις Ηνωμένες Πολιτείες σε επίπεδο ηγετών για να αντιμετωπίσουμε ευαίσθητα ζητήματα. Θέματα όπως τα εδαφικά πρέπει να συζητούνται σε επίπεδο ηγετών».
Δεν διευκρίνισε αν αυτό θα περιλαμβάνει τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, αν και ο Ζελένσκι εδώ και καιρό ζητά συνάντηση με τον Ρώσο ηγέτη.
Το Κίεβο φαίνεται να κατάφερε να απομακρύνει το σχέδιο από την αρχική πρόταση 28 σημείων των ΗΠΑ, η οποία συμμορφωνόταν με πολλές από τις βασικές απαιτήσεις της Ρωσίας.
Το προηγούμενο σχέδιο απαιτούσε η Ουκρανία να αποσυρθεί από το 20% της περιοχής του Ντονέτσκ που εξακολουθεί να ελέγχει και να αναγνωριστεί ως ρωσικό έδαφος η γη που κατέχει η Μόσχα.
Η απαίτηση να εγκαταλείψει νομικά η Ουκρανία την επιδίωξή της να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ έχει αφαιρεθεί από το τελευταίο σχέδιο, αν και οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει εδώ και καιρό ότι δεν θα δεχτούν την Ουκρανία στον οργανισμό.
«Στις περιοχές Ντονέτσκ, Λουχάνσκ, Ζαπορίζια και Χερσώνα, η γραμμή ανάπτυξης στρατευμάτων κατά την ημερομηνία αυτής της συμφωνίας αναγνωρίζεται de facto ως γραμμή επαφής», δήλωσε ο Ζελένσκι για την τελευταία εκδοχή του σχεδίου.
«Μια ομάδα εργασίας θα συγκληθεί για να καθορίσει την αναδιάταξη των δυνάμεων που είναι απαραίτητη για τον τερματισμό της σύγκρουσης, καθώς και για να οριστούν οι παράμετροι πιθανών μελλοντικών ειδικών οικονομικών ζωνών», πρόσθεσε.
Ο Ζελένσκι παρουσίασε λεπτομέρειες του σχεδίου 20 σημείων στους δημοσιογράφους σε ενημέρωση στο Κίεβο την Τρίτη, που δημοσιεύτηκε νωρίς το πρωί της Τετάρτης.
Αυτό φαίνεται να υποδηλώνει ότι το σχέδιο ανοίγει τον δρόμο για επιλογές που η Ουκρανία προηγουμένως δεν ήθελε να εξετάσει – αποχώρηση στρατευμάτων και δημιουργία αφοπλισμένων ζωνών – αλλά τις καθυστερεί.
«Βρισκόμαστε σε μια κατάσταση όπου οι Ρώσοι θέλουν να αποσυρθούμε από την περιοχή του Ντονέτσκ, ενώ οι Αμερικανοί προσπαθούν να βρουν μια λύση», δήλωσε ο Ζελένσκι. «Αναζητούν μια αφοπλισμένη ζώνη ή μια ελεύθερη οικονομική ζώνη, δηλαδή μια μορφή που θα μπορούσε να ικανοποιήσει και τις δύο πλευρές», πρόσθεσε.
Η Ουκρανία πρότεινε επίσης η Ενερχοντάρ, μια πόλη υπό ρωσική κατοχή που διαχειρίζεται τον πυρηνικό σταθμό Ζαπορίζια, να γίνει αφοπλισμένη ζώνη.
Οποιοδήποτε σχέδιο που περιλαμβάνει απόσυρση ουκρανικών στρατευμάτων θα πρέπει να εγκριθεί μέσω δημοψηφίσματος στην Ουκρανία, δήλωσε ο Ζελένσκι. «Μια ελεύθερη οικονομική ζώνη. Αν συζητάμε αυτό, τότε πρέπει να πάμε σε δημοψήφισμα», είπε.
Το σχέδιο προβλέπει επίσης κοινή διαχείριση του σταθμού Ζαπορίζια από ΗΠΑ, Ουκρανία και Ρωσία, τον οποίο έχουν καταλάβει ρωσικά στρατεύματα. Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι δεν θέλει καμία ρωσική εποπτεία της εγκατάστασης.
Τέλος, ανέφερε ότι η Ουκρανία θα διεξάγει προεδρικές εκλογές μόνο μετά την υπογραφή μιας συμφωνίας.
Το πλήρες ειρηνευτικό σχέδιο 20 σημείων που υποστηρίζεται από Ουκρανία και ΗΠΑ
Μετά από εβδομάδες διαπραγματεύσεων, η Ουκρανία και οι ΗΠΑ έχουν προετοιμάσει ένα σχέδιο αναθεωρημένου ειρηνευτικού σχεδίου για τον τερματισμό του πλήρους πολέμου της Ρωσίας.
Το αρχικό σχέδιο 28 σημείων, το οποίο ουσιαστικά ώθησε την Ουκρανία προς την παράδοση, έχει αναδιατυπωθεί σε ένα πλαίσιο 20 σημείων, σύμφωνα με την ιστοσελίδα Kyiv Independent, το οποίο ο Πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι παρουσίασε για πρώτη φορά στους δημοσιογράφους στις 23 Δεκεμβρίου.
- Οι υπογράφοντες επιβεβαιώνουν ότι η Ουκρανία είναι κυρίαρχο κράτος.
- Το έγγραφο συνιστά πλήρη και αδιαμφισβήτητη συμφωνία μη επίθεσης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Θα δημιουργηθεί μηχανισμός παρακολούθησης της γραμμής σύγκρουσης με χρήση δορυφορικής μη επανδρωμένης επιτήρησης, εξασφαλίζοντας την έγκαιρη ανίχνευση παραβιάσεων.
- Η Ουκρανία θα λάβει εγγυήσεις ασφαλείας.
- Το μέγεθος των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας θα παραμείνει στις 800.000 κατά την περίοδο ειρήνης.
- Οι ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και τα ευρωπαϊκά κράτη που υπογράφουν θα παρέχουν στην Ουκρανία εγγυήσεις “όπως το Άρθρο 5”. Συγκεκριμένα: A) Σε περίπτωση ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, θα κινητοποιηθεί συντονισμένη στρατιωτική αντίδραση και θα επανεπιβληθούν όλες οι παγκόσμιες κυρώσεις κατά της Ρωσίας. B) Εάν η Ουκρανία εισβάλει στη Ρωσία ή πυροβολήσει σε ρωσικό έδαφος χωρίς πρόκληση, οι εγγυήσεις ασφαλείας καθίστανται άκυρες. Αν η Ρωσία ανοίξει πυρ κατά της Ουκρανίας, οι εγγυήσεις τίθενται σε ισχύ. C) Οι ΗΠΑ θα λάβουν αποζημίωση για την παροχή των εγγυήσεων ασφαλείας. (Η διάταξη αυτή έχει καταργηθεί.) D) Οι ήδη υπογεγραμμένες διμερείς συμφωνίες ασφαλείας μεταξύ Ουκρανίας και περίπου 30 χωρών θα παραμείνουν σε ισχύ.
- Η Ρωσία θα θεσμοθετήσει τη μη επιθετική στάση της απέναντι στην Ευρώπη και την Ουκρανία μέσω των απαραίτητων νόμων και εγγράφων, τα οποία θα επικυρωθούν από τη Δούμα.
- Η Ουκρανία θα γίνει μέλος της ΕΕ σε σαφώς ορισμένο χρόνο και θα έχει βραχυπρόθεσμη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά. Ο Ζελένσκι δήλωσε: «Η χρονική στιγμή ένταξης της Ουκρανίας είναι σήμερα διμερής συζήτηση μεταξύ ΗΠΑ και Ουκρανίας, χωρίς προς το παρόν ευρωπαϊκή επιβεβαίωση». «Η ένταξη στην ΕΕ αποτελεί επίσης εγγύηση ασφάλειας, γι’ αυτό θέλουμε να ορίσουμε ημερομηνία — π.χ. 2027 ή 2028».
- Η Ουκρανία θα λάβει παγκόσμιο πακέτο ανάπτυξης, όπως περιγράφεται σε ξεχωριστή συμφωνία, που καλύπτει διάφορους οικονομικούς τομείς: A) Θα δημιουργηθεί αναπτυξιακό ταμείο για επενδύσεις σε ταχέως αναπτυσσόμενες βιομηχανίες, συμπεριλαμβανομένων τεχνολογίας, data centers και τεχνητής νοημοσύνης. B) Οι ΗΠΑ και αμερικανικές εταιρείες θα συνεργαστούν με την Ουκρανία για την αποκατάσταση, εκσυγχρονισμό και λειτουργία της υποδομής φυσικού αερίου της χώρας, συμπεριλαμβανομένων αγωγών και αποθηκευτικών εγκαταστάσεων. C) Θα γίνουν κοινές προσπάθειες ανοικοδόμησης περιοχών που έχουν πληγεί από τον πόλεμο, με έμφαση στην αποκατάσταση και εκσυγχρονισμό πόλεων και κατοικιών. D) Θα δοθεί προτεραιότητα στην ανάπτυξη υποδομών. E) Η εξόρυξη ορυκτών και φυσικών πόρων θα επεκταθεί. F) Η Παγκόσμια Τράπεζα θα παρέχει ειδικό χρηματοδοτικό πακέτο για την επιτάχυνση αυτών των προσπαθειών. G) Θα συσταθεί ομάδα υψηλού επιπέδου, με επικεφαλής διεθνή οικονομικό εμπειρογνώμονα ως διαχειριστή ευημερίας, για την επίβλεψη της εφαρμογής του στρατηγικού σχεδίου ανάκαμψης και της μελλοντικής ευημερίας.
- Θα δημιουργηθούν ταμεία για την αποκατάσταση της ουκρανικής οικονομίας, την ανοικοδόμηση πληγεισών περιοχών και την αντιμετώπιση ανθρωπιστικών ζητημάτων, με στόχο τη συγκέντρωση 800 δισ. δολαρίων, το εκτιμώμενο κόστος των ζημιών από τον πόλεμο.
- Η Ουκρανία θα επιταχύνει τη διαδικασία διαπραγμάτευσης ελεύθερης εμπορικής συμφωνίας με τις ΗΠΑ.
- Η Ουκρανία επαναλαμβάνει τη δέσμευσή της να παραμείνει μη πυρηνικό κράτος, σύμφωνα με τη Συνθήκη μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων.
- Έλεγχος του πυρηνικού σταθμού Ζαπορίζια και αποκατάσταση του Υδροηλεκτρικού Κέντρου Καχόβκα.
Οι ΗΠΑ προτείνουν από κοινού διαχείριση του σταθμού Ζαπορίζια από Ουκρανία, Ρωσία και ΗΠΑ (33% για κάθε χώρα), με τις ΗΠΑ ως κύριο επιβλέποντα.
Η Ουκρανία αντιτίθεται σε ρωσικό έλεγχο και προτείνει κοινή διαχείριση Ουκρανίας-ΗΠΑ, με το 50% της παραγόμενης ενέργειας να πηγαίνει σε περιοχές υπό ουκρανικό έλεγχο και το υπόλοιπο 50% να διανέμεται σύμφωνα με τις ΗΠΑ.
Ο Ζελένσκι τόνισε ότι οι εγκαταστάσεις πρέπει να αφοπλιστούν για λόγους ασφαλείας.
- Ουκρανία και Ρωσία θα εισάγουν σχολικά μαθήματα που προάγουν την κατανόηση διαφορετικών πολιτισμών, την καταπολέμηση του ρατσισμού και των προκαταλήψεων. Η Ουκρανία θα εγκρίνει τους κανόνες της ΕΕ για θρησκευτική ανοχή και προστασία μειονοτικών γλωσσών.
- Στις περιοχές Ντονέτσκ, Λουγκάνσκ, Ζαπορίζια και Χερσώνα, η γραμμή των στρατιωτικών θέσεων κατά την ημερομηνία υπογραφής θα αναγνωρίζεται ως de facto μέτωπο.
A) Για τον καθορισμό των αναγκαίων μετακινήσεων στρατευμάτων και πιθανών “ελεύθερων οικονομικών ζωνών”, με απόσυρση των ρωσικών δυνάμεων.
B) Η Ρωσία πρέπει να αποσύρει τα στρατεύματά της από κατεχόμενες περιοχές των Ντνιπροπετρόφσκ, Μικολάιβ, Σούμι και Χάρκοβο για την ισχύ της συμφωνίας.
C) Διεθνείς δυνάμεις θα τοποθετηθούν κατά μήκος του μετώπου για την παρακολούθηση εφαρμογής της συμφωνίας.
D) Τα μέρη δεσμεύονται να τηρούν τη Συνθήκη της Γενεύης του 1949 και τα πρόσθετα πρωτόκολλα, συμπεριλαμβανομένων των καθολικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
- Ρωσία και Ουκρανία δεσμεύονται να μη χρησιμοποιούν βία για αλλαγή εδαφικών διευθετήσεων και θα επιλύουν τις διαφορές διπλωματικά.
- Η Ρωσία δεν θα εμποδίζει την Ουκρανία να χρησιμοποιεί τον ποταμό Δνείπερο και τη Μαύρη Θάλασσα για εμπορικούς σκοπούς. Θα υπάρξει ξεχωριστή θαλάσσια συμφωνία για ελεύθερη ναυσιπλοΐα και μεταφορές, με αφοπλισμό της Ρωσίας στη χερσόνησο Κινμπερν.
- Δημιουργία ανθρωπιστικής επιτροπής για:
A) Ανταλλαγή κρατουμένων όλα-με-όλους.
B) Απελευθέρωση όλων των πολιτών υπό κράτηση, συμπεριλαμβανομένων παιδιών και πολιτικών κρατουμένων.
C) Λήψη μέτρων για την ανακούφιση των θυμάτων της σύγκρουσης.
- Η Ουκρανία πρέπει να διεξάγει προεδρικές εκλογές το συντομότερο δυνατό μετά την υπογραφή της συμφωνίας.
- Η συμφωνία θα είναι νομικά δεσμευτική. Η εφαρμογή της θα παρακολουθείται από το Συμβούλιο Ειρήνης, με πρόεδρο τον Τραμπ. Στη διαδικασία θα συμμετέχουν Ουκρανία, Ευρώπη, ΝΑΤΟ, Ρωσία και ΗΠΑ. Οι παραβιάσεις θα επιφέρουν κυρώσεις.
- Η εκεχειρία θα τεθεί σε ισχύ αμέσως μόλις όλα τα μέρη συμφωνήσουν στη συμφωνία.
