Καθώς η ανθρωπότητα στοχεύει να αποκτήσει μακροχρόνια παρουσία στη Σελήνη και τον Άρη, το ερώτημα του αν είναι εφικτή η αναπαραγωγή σε εξωγήινα περιβάλλοντα ίσως να μην είναι πλέον απλώς υποθετικό. Και μια νέα έρευνα, στην οποία έγινε προσομοίωση των συνθηκών μικροβαρύτητας, εντόπισε κάποιες σοβαρές προκλήσεις.
Τα πειράματα που έκαναν επιστήμονες στην Αυστραλία οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι οι συνθήκες μικροβαρύτητας, τουλάχιστον στο εργαστήριο, διαταράσσουν την «πλοήγηση» των σπερματοζωαρίων, μειώνουν το ποσοστό γονιμοποίησης και, εάν η έκθεση σε αυτές τις συνθήκες είναι παρατεταμένη, επιδρούν στην ποιότητα και την επιβίωση των εμβρύων.
Οι επιστήμονες βρήκαν ότι, υπό αυτές τις συνθήκες τα σπερματοζωάρια ανθρώπων και ποντικών είναι κατά 50% λιγότερο αποτελεσματικά στην πλοήγηση μέσω ενός διαύλου που μιμείται το γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα, σε σύγκριση με τις φυσιολογικές συνθήκες βαρύτητας. Στα ωάρια των ποντικών, αυτό σήμαινε μείωση της αναπαραγωγικής ικανότητας σχεδόν κατά 30%. Η έρευνα αποκάλυψε επίσης επιπλοκές στην ανάπτυξη του εμβρύου σε πρώιμα στάδια.
Το ανθρώπινο σώμα εξελίχθηκε με το πέρασμα εκατομμυρίων ετών ώστε να λειτουργεί στο περιβάλλον της Γης και η απομάκρυνσή του από τον πλανήτη μπορεί να επηρεάσει την υγεία.
Οι ΗΠΑ, με το νέο πρόγραμμα Artemis της NASA, σχεδιάζουν να επιστρέψουν στη Σελήνη μέσα στα επόμενα χρόνια, όπως και η Κίνα.
Η Νικόλ Μακφίρσον, ειδική στην αναπαραγωγή και επικεφαλής της Ομάδας Βιολογίας Σπέρματος και Εμβρύου στο Ινστιτούτο Ρόμπινσον του Πανεπιστημίου της Αδελαΐδας, επισήμανε ότι η ικανότητα αναπαραγωγής εκτός της Γης είναι θεμελιώδης εάν οι άνθρωποι θέλουν να εποικίσουν άλλους πλανήτες. «Αυτό περιλαμβάνει όχι μόνο την ανθρώπινη παραγωγή αλλά και των ζώων και των φυτών από τα οποία εξαρτάται ένα αύταρκες οικοσύστημα., εξήγησε η επικεφαλής της μελέτης που δημοσιεύτηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Communications Biology.
Η νέα μελέτη είναι η πρώτη που δείχνει ότι η βαρύτητα διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην ικανότητα του σπερματοζωαρίου να εντοπίζει το ωάριο. «Δεν επηρεάζεται η κινητική ικανότητά του σπέρματος. Σε συνθήκες μικροβαρύτητας, τα σπερματοζωάρια εξακολουθούν να κινούνται, απλώς δεν μπορούν να βρουν τον δρόμο τους. Η λειτουργία που φαίνεται ότι διαταράσσεται είναι η πλοήγηση, η δυνατότητα προσανατολισμού και η κίνηση προς έναν προορισμό. Πιστεύουμε ότι πολλές από τις πρωτεΐνες στην επιφάνεια του σπέρματος λειτουργούν ως μηχανοαισθητήρες, κυτταρικές δομές που ανιχνεύουν τις φυσικές δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένης της βαρύτητας», είπε η ΜακΦίρσον. «Όταν αφαιρείται η έλξη της βαρύτητας, οι αισθητήρες αυτοί φαίνεται ότι αποσυντονίζονται, αφήνοντας το σπέρμα χωρίς ένα σαφές πλαίσιο αναφοράς για το πάνω, το κάτω ή την κατεύθυνση. Είναι σαν να προσπαθείς να πλοηγηθείς σε έναν λαβύρινθο με δεμένα τα μάτια και ενώ περιστρέφεσαι», είπε.
Η προσθήκη προγεστερόνης, θηλυκής ορμόνης που υπό φυσιολογικές συνθήκες απελευθερώνεται φυσικά κατά την περίοδο της ωορρηξίας ως σήμα «προσανατολισμού» που βοηθά το σπέρμα να βρει τον δρόμο του, βοήθησε περισσότερα ανθρώπινα σπερματοζωάρια να ξεπεράσουν τις αρνητικές επιπτώσεις της μικροβαρύτητας.
Παρόμοια ήταν τα αποτελέσματα που έλαβαν οι επιστήμονες και όταν χρησιμοποίησαν σπερματοζωάρια χοίρων.
«Το σαφέστερο συμπέρασμα είναι ότι η αναπαραγωγή στο διάστημα θα αποτελέσει πολύ μεγαλύτερη πρόκληση απ’ ότι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι και αυτές οι προκλήσεις θα εμφανιστούν σε πολλά στάδια, όχι μόνο σε ένα», είπε η ΜακΦίρσον.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
